Mường Lạn đánh thức lợi thế giống vịt cổ xanh, hướng tới sản phẩm OCOP

Vịt cổ xanh - lợi thế bản địa giữa vùng cao Điện Biên

Mường Lạn (tỉnh Điện Biên) được hợp nhất từ 3 xã Mường Lạn, Nặm Lịch và Xuân Lao, có diện tích tự nhiên hơn 13.310 ha, với 32 bản, trên 13.500 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú. Việc sáp nhập không chỉ giúp tinh gọn bộ máy hành chính, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để địa phương tổ chức lại không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, rừng tự nhiên và các lợi thế về nông - lâm nghiệp.

Tại Mường Lạn, giống vịt cổ xanh đang được địa phương xác định là hướng đi mới, kỳ vọng trở thành sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững cho người dân vùng cao.

Theo ông Nguyễn Thế Trung, Chủ tịch UBND xã Mường Lạn: "Trong điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, giao thông chưa đồng bộ, trình độ sản xuất không đồng đều, việc lựa chọn phát triển sản phẩm từ lợi thế bản địa, đặc biệt là chăn nuôi giống vịt cổ xanh đang trở thành sinh kế phù hợp với điều kiện của người dân nơi đây".

Hiện nay, tổng đàn gia súc toàn xã Mường Lạn đạt hơn 9.300 con, đàn gia cầm gần 77.000 con. Trong đó, giống vịt cổ xanh bản địa được xem là đặc sản của địa phương. Nhờ được chăn thả trong môi trường tự nhiên, nguồn nước suối trong lành, khí hậu mát mẻ, vịt cổ xanh Mường Lạn có chất lượng thịt săn chắc, thơm, ngọt, trứng đậm vị, được người tiêu dùng ưa chuộng.

Toàn xã hiện có gần 100% hộ nuôi vịt cổ xanh, với quy mô từ vài chục đến vài trăm con mỗi hộ. Người dân chủ yếu nuôi theo phương thức truyền thống, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có như ngô, chuối, cám gạo, vừa giảm chi phí, vừa đảm bảo chăn nuôi theo hướng tự nhiên, an toàn.

Sản phẩm vịt cổ xanh hiện được tiêu thụ chủ yếu tại các chợ địa phương, một số nhà hàng, quán ăn cùng các đơn đặt hàng từ trung tâm của tỉnh. Dù chưa được xây dựng thương hiệu bài bản, song vịt cổ xanh Mường Lạn đã dần tạo được chỗ đứng trên thị trường nhờ chất lượng và hương vị đặc trưng.

Gia đình anh Lò Văn Xiên, người dân tộc Thái ở bản Có, là một trong những hộ nuôi vịt cổ xanh hiệu quả. Với quy mô khoảng 150 con, vừa bán trứng, bán vịt giống và vịt thương phẩm, mỗi năm gia đình anh thu nhập gần 100 triệu đồng. “Gia đình tôi nuôi vịt được hơn 2 năm nay, chủ yếu bán cho thương lái và các nhà hàng. Nhờ nuôi vịt mà kinh tế gia đình ổn định hơn, có thêm điều kiện chăm lo cho con cái”, anh Xiên chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình anh Xiên cũng như nhiều gia đình khác trong xã, từ nguồn chăn nuôi vịt cổ xanh đã dần thoát nghèo, hướng tới mở rộng quy mô. Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, lan tỏa rộng hơn, Mường Lạn cần một cách làm bài bản, vượt ra khỏi thực trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Hướng tới sản phẩm OCOP - từ sản xuất nhỏ lẻ đến chuỗi giá trị

Theo ông Nguyễn Thế Trung, Chủ tịch UBND xã Mường Lạn, kinh tế hộ gia đình manh mún vẫn là “điểm nghẽn” lớn trong phát triển sản xuất nông nghiệp. Hiện nay, mỗi hộ gia đình nuôi theo một cách khác nhau, quy mô nhỏ, thiếu liên kết khiến sản phẩm khó đạt số lượng lớn, chất lượng chưa đồng đều, việc tiếp cận các thị trường lớn gặp nhiều trở ngại.

Từ thực trạng này, xã Mường Lạn xác định phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã là giải pháp then chốt để tháo gỡ nút thắt. Với vịt cổ xanh, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết từ con giống – chăn nuôi – giết mổ – tiêu thụ được xem là giải pháp để nâng tầm giá trị sản phẩm.

Ông Nguyễn Thế Trung, Chủ tịch UBND xã Mường Lạn cho biết, định hướng thời gian tới, địa phương sẽ tập trung xây dựng giống vịt cổ xanh trở thành sản phẩm OCOP. “Muốn làm được OCOP, trước hết phải bảo đảm nguồn giống bản địa thuần chủng, không để lẫn các giống khác. Đồng thời, xã sẽ kêu gọi, thu hút các hợp tác xã, tổ chức kinh tế tập thể tham gia, hỗ trợ người dân về kỹ thuật, quy trình chăn nuôi, từng bước xây dựng thương hiệu và đầu ra ổn định cho sản phẩm”, ông Trung nhấn mạnh.

Thông qua mô hình hợp tác xã, người dân không chỉ được hỗ trợ về con giống, kỹ thuật, mà còn có điều kiện tiếp cận thị trường rộng hơn, nâng cao giá trị sản phẩm. Khi sản xuất được tổ chức bài bản, vịt cổ xanh Mường Lạn không chỉ dừng lại ở sản phẩm tiêu thụ trong phạm vi địa phương, mà hoàn toàn có thể vươn ra thị trường tỉnh, thậm chí các tỉnh lân cận.

Việc phát triển sản phẩm OCOP từ giống vịt cổ xanh còn góp phần bảo tồn nguồn gen bản địa, gìn giữ tập quán chăn nuôi truyền thống, đồng thời tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Năm 2026, xã Mường Lạn đặt mục tiêu thu nhập bình quân đầu người đạt trên 35 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4% mỗi năm. Đây là mục tiêu không dễ, song hoàn toàn có cơ sở nếu địa phương nỗ lực phát huy hiệu quả các lợi thế sẵn có, đồng thời tranh thủ tốt các chính sách hỗ trợ của Nhà nước trong phát triển nông nghiệp, nông thôn và chương trình OCOP.

Từ thực tiễn Mường Lạn cho thấy, khi nội lực của người dân được “đánh thức”, khi sản xuất nhỏ lẻ được kết nối thành chuỗi giá trị, khi những sản phẩm bản địa như vịt cổ xanh được xây dựng thương hiệu và có chỗ đứng trên thị trường thì sẽ phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội. Đó cũng là con đường để những xã vùng cao của Điện Biên từng bước thoát nghèo, hòa nhịp vào dòng chảy phát triển, đóng góp tích cực cho bức tranh kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.