TS.NSND Quốc Hưng: Tận tâm cống hiến vì nền âm nhạc nước nhà

Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân Quốc Hưng - Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Tiến sĩ âm nhạc - Nghệ sĩ Nhân dân Quốc Hưng sở hữu giọng bass (nam trầm) đặc biệt được ví như “cả triệu người may ra mới có một” và là một trong những giọng ca opera, chính ca hàng đầu Việt Nam. Những ai đã từng có dịp gặp gỡ, trò chuyện cùng anh luôn ấn tượng với phong thái hào hoa, phong lưu của người con đất Hà thành và phẩm chất mạnh mẽ, trầm ấm mà điềm đạm của một người đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc thăng trầm trong cuộc đời làm nghệ thuật hơn 30 năm qua.

Anh sinh năm 1970 tại Đông Anh, Hà Nội, trong một gia đình không ai theo đuổi nghệ thuật. Bố mất sớm, mẹ anh tần tảo nuôi 4 người con khôn lớn, trưởng thành. Ngay từ nhỏ, Quốc Hưng đã bộc lộ năng khiếu và dành toàn bộ đam mê cho nghệ thuật. Nhớ lại những ngày chập chững vào nghề, chàng trai trẻ Quốc Hưng đã sớm bộc lộ rõ tư chất, thiên hướng và năng khiếu thiên bẩm với âm nhạc, nghệ thuật. Sau 3 năm theo học tại Bộ môn Chèo, Quốc Hưng được nhận về đoàn Chèo Hà Nội làm việc giữa lúc đoàn đang cần gương mặt có thể đảm vai chính. Khi đó, những vai chính của bộ môn Chèo mà vừa có chất giọng tốt vừa có ngoại hình đẹp như anh khá hiếm. Và rồi, NSND Quốc Hưng nhanh chóng trở nên quen thuộc với khán giả thông qua các vai diễn chính, thường đảm nhận vai hoàng tử đóng cùng NSND Quốc Chiêm bởi ngoại hình đẹp và mảnh mai.

Nhưng đây cũng là lúc mà sân khấu chèo rơi vào cảnh suy kiệt, đìu hiu. Có đêm chỉ có hai khách nước ngoài mua vé xem nhưng cả đoàn vẫn phải diễn, nhà hát vẫn phải sáng đèn. Cứ thế vật lộn mưu sinh, nhiều đêm diễn xong chỉ còn biết thở dài. Tiền lương nhận được chẳng đủ cho diễn viên trang trải cuộc sống. Trong chương trình Lời tự sự, NSND Quốc Hưng cho biết bước ngoặt đến với anh khi vô tình nghe thấy tiếng dạy thanh nhạc vang lên từ một căn phòng tại Cung Văn hoá Hữu nghị Việt Xô. Sự tò mò khiến anh gõ cửa. Và đằng sau cánh cửa ấy chính là người thầy sau này của anh, nhạc sĩ Quý Dương. Khi đó là một ngày làm việc bình thường của anh, tình cờ sau buổi diễn, anh cùng một người bạn dạo chơi qua Cung Văn hóa Lao động Hữu Nghị Việt Xô, thấy có tiếng hát nên ngó vào xem. Sau này anh mới biết đó là lớp dạy thanh nhạc của NSND. Quý Dương. Với sự yêu thích nghệ thuật, NSND Quốc Hưng mở lời xin học hát và thể hiện hai ca khúc Thì thầm với dòng sông của nhạc sĩ Thuận Yến và Thuyền và biển của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Nghe anh hát xong, NSND. Quý Dương rất hài lòng. Ông gật gù tấm tắc khen chất giọng đặc biệt và hiếm có của anh và khuyên anh nên thi vào Nhạc viện Hà Nội mặc dù ngày hôm sau trường tổ chức thi. Để chắc Quốc Hưng không bị lỡ kỳ thi, ông còn cẩn thận viết một bức thư tay bảo anh tìm gửi đúng cô giáo tên Diệu Thúy. Bức thư ngay hôm sau được anh trao đúng người và anh được hội đồng tuyển chọn đặc cách cho thi vào ngày cuối cùng của kỳ tuyển sinh. Lần thi này, anh chọn hát lại đúng 2 ca khúc đã hát cho NSND Quý Dương nghe là Thì thầm với dòng sông của nhạc sĩ Thuận Yến và Thuyền và biển của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Sau khi vượt qua vòng thi chuyên môn, Quốc Hưng gặp khó khăn trong phần thi Ký xướng âm và Ghi âm. Nhờ sự giúp đỡ từ Giáo sư Vũ Hướng, Phó Giám đốc Nhạc viện khi đó, anh đã được đưa đến Hội đồng thi và "xin" vừa đủ điểm đỗ. Thầy Hướng ấn tượng với "giọng hát đặc biệt" của anh và không muốn bỏ lỡ tài năng giọng bass "cả triệu người may ra mới có một". Ít lâu sau, nhận được giấy báo trúng tuyển, anh quyết định từ giã nghiệp chèo để khăn gói đi học nhạc. Khi biết tin, rất nhiều đồng nghiệp của anh ở nhà hát Chèo tiếc, anh cũng tiếc, tiếc bởi một tài năng thiên bẩm và một bộ môn nghệ thuật cổ truyền đặc trưng của đất nước lại không tìm được con đường chung. Và anh đã rẽ ngang… nhưng là một khởi đầu mới cho những thành công rực rỡ sau này.

Trở thành sinh viên Khoa Thanh nhạc, Nhạc viện Hà Nội, những năm tháng say mê học tập, rèn luyện, chàng sinh viên trẻ Quốc Hưng được NSND Trần Hiếu trực tiếp giảng dạy và dìu dắt. Để rồi sau đó, từ bậc trung cấp đến đại học, sau đại học và rồi bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ âm nhạc tại chính ngôi trường danh giá này, anh đã dành trọn hơn 3 thập kỷ học tập, giảng dạy, biểu diễn và cống hiến cho nơi được mệnh danh là cái nôi đào tạo âm nhạc lớn nhất cả nước. Tài năng của Quốc Hưng nhanh chóng được ghi nhận ngay từ khi còn trên ghế giảng đường, anh đã tham gia nhiều cuộc thi và dành được nhiều thành tích đáng kể với rất nhiều những giải thưởng danh giá của các Tổ chức, đơn vị uy tín về âm nhạc trong nước và tại nhiều quốc gia trên khắp thế giới. Tiêu biểu trong đó, phải kể đến những giải thưởng như: Giải Nhì Opera toàn quốc tổ chức ở TP.Hồ Chí Minh năm 1996; Năm 1998 anh được cử sang tập huấn tại CHLB Đức, sau đó trở về đóng vai vị thần Erimits trong vở nhạc kịch “ Viện đạn thần” nổi tiếng thế giới của Veber; Giải Nhất cuộc thi Hát thính phòng – Nhạc kịch toàn quốc lần II năm 2000; Cúp Bạc Liên hoan Âm nhạc Quốc tế tại Bình Nhưỡng - CHDCND Triều Tiên năm 2000 ; Năm 2001, anh tham gia vở Quan Tòa cùng các Nghệ sĩ Mỹ; Năm 2004, anh đoạt cúp Vàng Liên hoan Âm nhạc Quốc tế tại Bình Nhưỡng - CHDCNC Triều Tiên; Năm 2003, anh tham gia vở opera hiện đại “ Vụ án tình yêu” cùng với các nghệ sĩ Mỹ; Năm 2007, anh đóng vai Saratro trong vở nhạc kịch “ Cây sáo thần” của thiên tài âm nhạc thế giới A.V.Mozart; vai Lý Công Uẩn trong vở thanh xướng kịch Hoa Lư - Thăng Long …

Sở hữu giọng bass (nam trầm) hiếm với quãng giọng rộng, anh có thể xử lý linh hoạt cả những tác phẩm viết cho nam trung và nam cao. Chính chất giọng hiếm có này từng giúp Quốc Hưng nhận được lời mời làm việc từ Nhà hát Opera Hanover (Đức), nhưng anh lựa chọn ở lại Việt Nam để tiếp tục giảng dạy và biểu diễn. Là người theo đuổi con đường âm nhạc chính thống ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Quốc Hưng đã kết hợp kỹ thuật thanh nhạc cổ điển châu Âu với tinh thần của nhạc cách mạng. Tên tuổi anh gắn liền với các tác phẩm opera kinh điển như Đám cưới Figaro, Viên đạn thần, Cây sáo thần, Vụ án tình yêu. Trong ca khúc Việt Nam, NSND Quốc Hưng thể hiện thành công những ca khúc chính ca mang màu sắc hào sảng đan xen tình cảm như: Ta tự hào đi lên ôi Việt Nam, Tổ quốc gọi tên mình… Năm 2013, anh phát hành album Những bản tình ca đỏ. Năm 2017, Quốc Hưng bảo vệ luận án Tiến sĩ và là Trưởng khoa Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Năm 2019, anh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cao quý. Năm 2021, TS.NSND. Quốc Hưng ra mắt cuốn sách "Đào tạo ca sĩ opera tại Việt Nam" và nhận được nhiều đánh giá tích cực của đồng nghiệp, giới chuyên môn. Cuốn sách này được phát triển trên cơ sở luận án Tiến sĩ đã được anh bảo vệ thành công năm 2018 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của NSND Nguyễn Trung Kiên.

Một nghệ sĩ xuất chúng, một giọng nam trầm xưa nay hiếm không chỉ trong nước đã gặt hái nhiều giải thưởng danh giá không làm NSND. Quốc Hưng tự hài lòng với chính mình. Anh vẫn không ngừng phấn đấu, nỗ lực để phát huy hơn nữa tố chất thiên bẩm của mình. Là một nghệ sĩ tài hoa, ở TS.NSND Quốc Hưng còn là hình ảnh của một nhà giáo tận tâm, nhiệt thành trong sự nghiệp đào tạo, quản lý. Miệt mài làm việc, nghiên cứu, từ vị trí giảng viên, anh được ban lãnh đạo Học viện tin tưởng, giao trọng trách Phó khoa, rồi Trưởng khoa Thanh Nhạc. Hiện nay, khoa có 6 giảng viên đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ, cùng nhiều NSƯT – trong đó không ít người từng là học trò của anh. Nhiều học trò của NSND Đỗ Quốc Hưng nay đã thành danh, được nhiều người biết đến như: NSƯT Hoàng Tùng (giải Nhất Sao Mai 2003), NSƯT Trường Bắc (Phó Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam), ca sĩ Quang Hà, Nguyễn Trần Trung Quân… Năm 2023, với những thành tích nổi bật trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản lý, TS. Đỗ Quốc Hưng được bổ nhiệm giữ vai trò là Phó Giám đốc Đào tạo và Nghiên cứu khoa học của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Sau đó gần 1 năm, từ ngày 1/5/2024, anh nhận nhiệm vụ là Phó Giám đốc Phụ trách Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Đến tháng 6/2025, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân Quốc Hưng đã chính thức nhận Quyết định bổ nhiệm chức vụ Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Dù ở bất cứ vai trò, cương vị nào từng đảm nhiệm, TS.NSND. Quốc Hưng luôn làm việc một cách nghiêm túc, trách nhiệm bằng cả tâm sức mình để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao phó. Anh luôn được đồng nghiệp kính trọng, học trò tin yêu và trân quý.

Trao Quyết định công nhận chức vụ Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đối với TS. NSND Đỗ Quốc Hưng.

Dù bao công việc bộn bề vây quanh, NSND. Quốc Hưng vẫn dành thời gian tham gia nghiên cứu khoa học. Cuối năm 2021, anh đã ra mắt độc giả cuốn sách Đào tạo ca sĩ opera tại Việt Nam được anh thực hiện trong suốt 10 năm. Đào tạo ca sĩ opera tại Việt Nam nằm trong số hiếm hoi những cuốn sách viết về opera tại Việt Nam, được xuất bản trên cơ sở biên soạn có chỉnh sửa, bổ sung từ luận án Tiến sĩ nghệ thuật học chuyên ngành âm nhạc mà NSND Quốc Hưng bảo vệ thành công năm 2018 tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam. Với NSND Quốc Hưng, cuốn sách được xuất bản như là cách để anh tri ân những người thầy đáng kính của mình như cố GS - NSND Nguyễn Trung Kiên, NSND Trần Hiếu… những người đã giúp anh có những nền tảng vững chắc đi theo opera và cũng là cách mà anh muốn đóng góp cho nghệ thuật opera Việt Nam với những phương pháp trong đào tạo những thế hệ tiếp nối. Và đặc biệt phải kể đến danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cao quý mà TS. Đỗ Quốc Hưng được phong tặng năm 2019 chính là sự ghi nhận trân trọng và ý nghĩa nhất của Đảng và Nhà nước, của các đồng nghiệp, khán giả đối với những nỗ lực, phấn đấu không ngừng nghỉ của anh trên chặng đường làm nghệ thuật. Có thể nói, TS.NSND Quốc Hưng là một trong những học trò xuất sắc nhất, đã tiếp thu tinh hoa và kế thừa rất xứng đáng những người Thầy đáng kính, những Nhà giáo tiêu biểu của âm nhạc Việt Nam như: NSND Quý Dương, NSND Trần Hiếu, NSND Trung Kiên, NSƯT Diệu Thúy, NSND Quang Thọ...

TS.NSND Quốc Hưng trong ngày ra mắt cuốn sách về opera mang tên: "Đào tạo ca sĩ opera tại Việt Nam".

Thành công trong sự nghiệp, TS.NSND Quốc Hưng còn được nhiều người ngưỡng mộ bởi tổ ấm hạnh phúc viên mãn bên người vợ chu toàn, đảm đang - Nghệ sĩ đàn tỳ bà Đỗ Thu Quyên. Kết hôn năm 2003, hai vợ chồng có hai người con gái xinh đẹp, ngoan hiền là Bảo Trâm và Bảo Anh đều sớm bộc lộ năng khiếu nghệ thuật. Cùng công tác trong lĩnh vực nghệ thuật, chị là hậu phương vững chắc luôn đồng hành cùng NSND. Quốc Hưng trong cả công việc và cuộc sống. Là người có tấm lòng nhân ái hướng về cộng đồng, NSND. Quốc Hưng và vợ đã âm thầm tham gia nhiều chương trình từ thiện tại nhiều nơi trên cả nước. Gần 15 năm qua, hai anh chị vẫn thường cùng nhau đi đến những vùng cao để xây trường, phát sách giáo khoa kịp cho học sinh tựu trường năm học mới.

Còn nhớ giai đoạn những năm 2020 - 2021, khi đất nước chịu nhiều thiệt hại, ảnh hưởng do đại dịch Covid – 19 gây ra, NSND Quốc Hưng vừa tham gia góp sức cổ vũ tuyến đầu bằng những món quà tinh thần âm nhạc và cả bằng vật chất. Tháng 5/2021, dịch bệnh diễn biến căng thẳng tại Bắc Giang, Bắc Ninh, anh cùng Nhạc sĩ Kiên Ninh đã phối hợp thực hiện MV Anh sẽ về nhưng không phải hôm nay - ngợi ca khí phách và tinh thần yêu nước, yêu quê hương, vì đồng bào, vì sức khỏe nhân dân, vì sự bình yên của đất nước mà những người chiến sĩ áo trắng sẵn sàng bất chấp nguy hiểm, xông pha vào mặt trận chống dịch COVID-19. Trong đợt Hà Nội bùng phát dịch Covid - 19 lần thứ 4, NSND Quốc Hưng cùng vợ đã đem những phần quà giúp đỡ các sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, chia sẻ với khó khăn của hàng chục sinh viên “mắc kẹt” trong Ký túc xá, trong đó có 9 lưu học sinh người Lào cũng như hỗ trợ rất nhiều người yếu thế, có không ít các trường hợp thông tin cập nhật qua qua Zalo, Facebook... Đồng thời, NSND Quốc Hưng cũng đã đến hỗ trợ các bệnh viện, các chốt trực, đến thăm và tặng quà các cụ già, trẻ em cơ nhỡ tại Trung Tâm Bảo trợ Xã hội 1, hàng tuần tham gia phát cơm cho các bệnh nhi tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương...

NSND Quốc Hưng (bên phải) và NSND Tạ Minh Tâm hòa giọng mashup hai ca khúc "Đất nước trọn niềm vui" và "Màu hoa đỏ" trong Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước sáng ngày 30/4/2025.

Đặc biệt, hòa trong không khí náo nức, tự hào của toàn dân, toàn quân ta trong Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, sáng 30/4/2025, ở màn biểu diễn nghệ thuật, NSND Quốc Hưng cùng NSND Tạ Minh Tâm đã thể hiện bản mashup hai ca khúc “Đất nước trọn niềm vui” và “Màu hoa đỏ” mang đến những giây phút xúc động trong sự kiện trọng đại. 2 nghệ sĩ đứng chung trên chiếc xe diễu hành rực rỡ cờ hoa, cất tiếng hát vang giữa trục đường Lê Duẩn, thể hiện bản mashup 2 ca khúc bất hủ Đất nước trọn niềm vui và Màu hoa đỏ. Với NSND Quốc Hưng, khoảnh khắc ấy không chỉ là đỉnh cao cảm xúc trong sự nghiệp nghệ thuật, mà còn là biểu tượng sống động cho khúc ca đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam trong ngày hội non sông. “Đó là một cảm xúc vô cùng đặc biệt, trong một không gian và thời gian rất đặc biệt”, anh chia sẻ. Phối hợp giữa 2 chất giọng miền Nam - Bắc, tiết mục đã tạo nên sự cộng hưởng mạnh mẽ, không chỉ ở khía cạnh âm nhạc mà còn về thông điệp đoàn tụ, hòa hợp dân tộc. 2 giọng hát là 2 miền đất nước hội tụ trong một khúc ca hòa bình với những bản nhạc không chỉ giàu chất liệu nghệ thuật, mà còn đong đầy cảm xúc lịch sử. 2 người hát bè cho nhau, khi Tạ Minh Tâm lên cao thì Quốc Hưng hòa bè ở quãng trầm và ngược lại, khiến bài hát vang lên đầy đặn, dày dặn và thêm phần ấn tượng. “Với tôi, âm nhạc lúc ấy không còn là lời hát riêng lẻ, mà là tiếng lòng chung của hàng triệu người con đất Việt trong giờ phút thiêng liêng kỷ niệm ngày đất nước thống nhất”, Quốc Hưng nói. Đối với NSND Quốc Hưng, hát trong những sự kiện trọng đại của đất nước luôn là một trách nhiệm thiêng liêng, nhưng Lễ kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước lại mang một ý nghĩa riêng sâu sắc. Đằng sau những giai điệu hào hùng, anh còn gửi gắm một phần ký ức riêng về người cha từng là chiến sĩ cách mạng ở mặt trận Khe Sanh, Quảng Trị, khi trở về mang trên mình nhiều vết thương và qua đời khi anh mới 13 tuổi. “Tôi chọn hát những bài ca cách mạng như một cách nói lời yêu thương với cha mẹ, những người đã hy sinh thầm lặng để thế hệ chúng tôi được sống trong hòa bình hôm nay”, NSND Quốc Hưng chia sẻ. Trong Đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 (A80) tại Quảng trường Ba Đình, NSND Quốc Hưng cũng góp mặt cùng các nghệ sĩ như NSƯT Tân Nhàn, NSƯT Phương Nga, Phạm Thu Hà… thể hiện nhiều ca khúc khơi dậy sự đoàn kết và tinh thần tự hào dân tộc, với màn trình diễn được đánh giá là giàu cảm xúc tại không gian Ba Đình lịch sử.

NSND Quốc Hưng ra mắt trường ca "Đất nước hôm nay" chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV

Gần đây, ngày 22/1/2026 tại Hà Nội, NSND Quốc Hưng và nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung chính thức ra mắt MV Đất nước hôm nay. Tác phẩm do nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung sáng tác, nhạc sĩ Dương Đức Thụy phối khí, NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện cùng sự tham gia của Hợp xướng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, dưới bàn tay dàn dựng hình ảnh của đạo diễn Anh Quân. Điểm đặc biệt của MV là độ dài hơn 8 phút với tầm vóc của một bản trường ca, kể về hành trình hình thành, đấu tranh, dựng xây và hướng tới tương lai của đất nước trong nhịp sống đương đại. Ra mắt đúng dịp chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV, MV Đất nước hôm nay được xây dựng như một chỉnh thể nghệ thuật nghiêm cẩn, kết hợp âm nhạc, giọng hát và hình ảnh theo tư duy trường ca - đại hợp xướng thế tục hiện đại, hướng tới việc khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân bằng cảm xúc lắng đọng.

Là giọng ca quen thuộc của các dịp lễ lớn của đất nước như 30-4, 19-5, 2-9… NSND Quốc Hưng xem đó là đặc ân: “Không phải ai cũng có cơ hội đứng trên sân khấu những chương trình chính ca của đất nước. Điều ấy đòi hỏi một giọng hát được đào tạo nghiêm túc, tinh thần vững vàng và lòng yêu nước sâu sắc”.

Tiến Đức