 |
Họ nhận thấy rằng cứ mỗi giờ ngồi liên tục (không ngắt quãng) tăng thêm mỗi ngày lại đi kèm với nguy cơ tử vong do ung thư cao hơn khoảng 9%.
Tuy nhiên, mỗi giờ ít vận động tăng thêm nhưng có xen kẽ các khoảng thời gian vận động lại liên quan đến nguy cơ tử vong do ung thư thấp hơn.
Hành vi ít vận động có liên quan đến các rủi ro sức khỏe, và các khuyến nghị thường tập trung vào tổng thời gian ít vận động thay vì xem xét liệu khoảng thời gian đó có được ngắt quãng bằng các hoạt động thể chất hay không.
Một nghiên cứu mới cho thấy quy luật của hành vi ít vận động có thể quan trọng không kém tổng thời gian ngồi, đặc biệt là đối với bệnh ung thư.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy mối liên hệ giữa việc thay thế thói quen ngồi lâu bằng hoạt động thể chất và việc giảm nguy cơ mắc ung thư. Tùy thuộc vào cường độ hoạt động, mức giảm nguy cơ tử vong do ung thư dao động từ 8% đến 22%.
Nghiên cứu này được công bố trên tạp chí PLOS Medicine.
Ngồi liên tục so với ngồi có ngắt quãng
Hành vi ít vận động (sedentary behavior) được định nghĩa là trạng thái thức nhưng ngồi, ngả lưng hoặc nằm với mức "tiêu hao năng lượng thấp".
Theo Hướng dẫn về Hoạt động Thể chất của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, hành vi ít vận động có liên quan đến nguy cơ cao mắc nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm bệnh tiểu đường tuýp 2 và bệnh tim. Hành vi này cũng có liên hệ với một số loại ung thư và nguy cơ tử vong sớm cao hơn.
Các hướng dẫn này lưu ý rằng việc thay thế thời gian ít vận động bằng các hoạt động cường độ nhẹ, chẳng hạn như đi bộ, có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe. Các hoạt động ở mức độ trung bình đến mạnh, như chơi quần vợt hoặc chạy bộ, có thể mang lại hiệu quả bảo vệ cao hơn.
Các nhà nghiên cứu trong công trình mới này muốn xác định xem liệu kiểu hình của hành vi ít vận động (chứ không chỉ tổng thời gian) có liên quan đến nguy cơ ung thư hay không, và liệu việc thay thế thói quen ngồi liên tục bằng hoạt động thể chất có thể ảnh hưởng đến nguy cơ đó hay không.
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ hơn 91.000 người trưởng thành thuộc UK Biobank – một cơ sở dữ liệu nghiên cứu cộng đồng quy mô lớn. Những người tham gia đã đeo thiết bị đo gia tốc ở cổ tay trong 7 ngày để ghi lại mức độ hoạt động thể chất và hành vi ít vận động.
Các nhà nghiên cứu chia hành vi ít vận động thành hai nhóm chính:
- hành vi ít vận động kéo dài (ngồi liên tục ít nhất 30 phút không nghỉ)
- hành vi ít vận động có ngắt quãng (thời gian ngồi bị gián đoạn bởi các cử động/hoạt động)
Các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu theo dõi trong khoảng 12 năm để giám sát các trường hợp sau khi được chẩn đoán mắc ung thư.
Việc ngồi lâu làm tăng nguy cơ đối với sức khỏe như thế nào
Sau khi thu thập dữ liệu, các nhà nghiên cứu đã sử dụng các mô hình thống kê để xác định liệu có mối liên hệ nào giữa hành vi ít vận động và nguy cơ mắc bệnh hoặc tử vong do ung thư hay không. Họ cũng sử dụng các mô hình thay thế để ước tính xem việc thay thế thời gian ngồi bằng các hoạt động khác có thể ảnh hưởng như thế nào đến những nguy cơ này.
Hành vi ít vận động kéo dài có liên quan đến tỷ lệ mắc ung thư nói chung cao hơn, tỷ lệ tử vong do ung thư cao hơn, cũng như nguy cơ mắc bệnh cao hơn đối với các loại ung thư liên quan đến béo phì và tiểu đường loại 2.
Việc thường xuyên ngắt quãng thời gian ngồi bằng các hoạt động thể chất (như làm việc nhà, đi bộ hoặc tập thể dục cường độ cao) có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư thấp hơn ở nhiều loại ung thư khác nhau.
Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận kết quả tương tự khi xem xét dữ liệu về tử vong do ung thư.
Cứ thêm mỗi giờ ngồi lâu, nguy cơ tử vong do ung thư lại tăng khoảng 9% đến 10%. Ngược lại, mỗi giờ ít vận động nhưng được ngắt quãng bằng hoạt động thể chất lại tương ứng với việc giảm nguy cơ tử vong do ung thư.
Lợi ích thu được phụ thuộc vào loại hình và cường độ vận động.
Thay thế 1 giờ ngồi lâu bằng hoạt động thể chất nhẹ nhàng giúp giảm 12% nguy cơ tử vong do ung thư. Thay thế 30 phút hoạt động cường độ trung bình bằng hoạt động cường độ cao giúp giảm 8% nguy cơ, và chỉ cần thay thế 5 phút ngồi lâu bằng hoạt động cường độ cao cũng giúp giảm 22% nguy cơ.
Nhìn chung, các kết quả nghiên cứu cho thấy việc ngắt quãng thời gian ngồi lâu bằng các hoạt động thể chất có thể là một chiến lược quan trọng để giảm nguy cơ ung thư. Do đây là một nghiên cứu quan sát, cần có thêm các nghiên cứu khác để xác nhận những kết quả này.
Tại sao việc ngắt quãng thời gian ngồi lại quan trọng
Bác sĩ David Yashar, chuyên gia huyết học/ung bướu tại Viện Ung thư MemorialCare Todd thuộc Trung tâm Y tế Long Beach, đã chia sẻ quan điểm của mình về nghiên cứu này với Medical News Today. Ông giải thích lý do tại sao lối sống ít vận động có thể dẫn đến ung thư.
"Lối sống ít vận động có thể khiến một người bị thừa cân hoặc béo phì," bác sĩ Yashar giải thích. "Chúng ta biết rằng lượng mỡ thừa gia tăng sẽ gây ra tình trạng viêm, vốn là một yếu tố nguy cơ đã được xác định đối với bệnh ung thư."
Bác sĩ Yashar cũng lưu ý rằng lối sống ít vận động có thể góp phần gây mất cân bằng nội tiết tố, điều này "có thể làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư nhạy cảm với hormone, chẳng hạn như ung thư vú."
Ông cho biết việc ngắt quãng thời gian ngồi lâu bằng các hoạt động thể chất có thể "tăng cường khả năng phòng vệ chống oxy hóa, từ đó làm giảm các gốc oxy hoá hoạt động (ROS)." Điều này rất quan trọng vì các gốc oxy hoá là tác nhân dẫn đến tình trạng viêm.
Bác sĩ Yashar khuyến khích mọi người tạm nghỉ khi phải ngồi lâu bằng cách đứng dậy sau mỗi 15 phút để "uống nước hoặc đi lại vài phút."
Bác sĩ Hector Perez, bác sĩ phẫu thuật giảm béo được cấp chứng chỉ hành nghề tại Renew Bariatrics kiêm cố vấn cho tạp chí Bariatric Journal, cũng đã trao đổi với Medical News Today. Mặc dù thừa nhận rằng các kết quả cho thấy việc ngồi lâu gây hại cho sức khỏe không có gì đáng ngạc nhiên, nhưng bác sĩ Perez cho rằng chi tiết về cách thức ngồi (tư thế hoặc sự ngắt quãng) quan trọng hơn tổng thời gian ngồi là một điểm thú vị.
"Nghiên cứu chỉ ra rằng cơ thể phản ứng với 'hình thức' của khoảng thời gian ít vận động đó; vì vậy, một khoảng thời gian ngồi liên tục 90 phút dường như gây ra tác động khác biệt so với việc chia 90 phút đó thành sáu đợt ngồi ngắn hơn có ngắt quãng," bác sĩ Perez giải thích.
Bác sĩ Perez lưu ý mọi người không nên hiểu con số thống kê về nguy cơ tử vong do ung thư tăng 9% cho mỗi giờ ngồi lâu thêm là một nguy cơ tuyệt đối. Ông nhắc nhở rằng nghiên cứu chỉ tìm thấy mối liên hệ chứ không phải quan hệ nhân quả trực tiếp.
Thay vào đó, bác sĩ Perez khuyến khích độc giả tập trung vào những phát hiện mang tính thực tiễn hơn của nghiên cứu, lưu ý rằng việc thay thế dù chỉ vài phút ngồi lâu bằng hoạt động thể chất cũng có thể giúp giảm thiểu các rủi ro sức khỏe. Ông cho biết nghiên cứu này củng cố một thông điệp lâm sàng quan trọng: việc đạt được mục tiêu tập thể dục hàng ngày không nhất thiết bù đắp được những tác hại của việc ngồi yên trong suốt thời gian còn lại của ngày.
"Tư duy kiểu 'hoàn thành cho có lệ' (chỉ cần tập xong là đủ) chính là điều mà bài nghiên cứu này muốn thách thức," bác sĩ Perez nói.
