Chính sách thuế và quản lý rủi ro tài chính giúp doanh nghiệp phát triển bền vững

Kiểm soát rủi ro dựa trên dữ liệu số

Tại Hội thảo “Triển vọng kinh tế Việt Nam, chính sách thuế và chiến lược quản lý rủi ro tài chính” do Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn RSM Việt Nam phối hợp với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) tổ chức, chuyên gia tư vấn thuế Lê Khánh Lâm, Phó Tổng giám đốc điều hành dịch vụ thuế và tư vấn (RSM Việt Nam) nhấn mạnh, năm 2026 là giai đoạn bản lề khi Việt Nam thực thi quyết liệt các cam kết quốc tế về thuế.

Theo ông Lâm, việc Việt Nam áp dụng thuế Tối thiểu toàn cầu cùng các quy định tại Nghị định số 132/2020/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết đang đặt ra những thách thức pháp lý mới.

Ông Lê Khánh Lâm cho biết, số liệu về thanh kiểm tra thuế gần đây cho thấy tỷ lệ truy thu và phạt vi phạm hành chính đang tăng cao ở nhóm doanh nghiệp chưa kiện toàn hồ sơ xác định giá thị trường. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi tư duy từ đối phó sang kiểm soát rủi ro dựa trên dữ liệu số để bảo vệ lợi ích hợp pháp.

Ở góc nhìn từ phía ngân hàng, ông Trịnh Quỳnh Thành, Phó Giám đốc Ban Kinh doanh vốn và tiền tệ BIDV nhận định, rủi ro lớn nhất đối với doanh nghiệp trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở lãi suất mà còn là sự biến động khó lường của tỷ giá.

Theo số liệu của BIDV, nhu cầu về các sản phẩm phòng ngừa rủi ro đã tăng trưởng đột biến. Ông Thành lưu ý, doanh nghiệp không nên coi chi phí mua bảo hiểm rủi ro tỷ giá là một khoản lỗ tiềm năng, mà phải xem đó là một phần của chi phí tài chính cố định để bảo vệ biên lợi nhuận cốt lõi.

Về dòng vốn tín dụng, ông Trịnh Quỳnh Thành cho biết, BIDV đang duy trì các gói hỗ trợ lãi suất cực kỳ linh hoạt cho nhóm doanh nghiệp ưu tiên. Cụ thể, đối với các doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng tốt và báo cáo tài chính minh bạch, ngân hàng sẵn sàng cung cấp hạn mức vốn lưu động với lãi suất thấp hơn mặt bằng thị trường từ 1% đến 2%.

Đồng thời, ông cũng khuyến nghị các đơn vị nên tận dụng các công cụ thanh toán quốc tế số hóa nhằm tiết giảm chi phí giao dịch, vốn có thể chiếm tới 0,5% tổng doanh thu nếu không được quản lý tốt. “Sự đồng hành của ngân hàng không chỉ là cấp vốn, mà là tư vấn để cấu trúc tài chính của doanh nghiệp trở nên khỏe mạnh hơn”, ông Trịnh Quỳnh Thành khẳng định.

Các chuyên gia đều khẳng định việc hiểu rõ các quy định pháp luật hiện hành và tận dụng tối đa sự hỗ trợ từ các định chế tài chính uy tín sẽ tạo ra “tấm lá chắn” vững chắc.

Do đó, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến các mốc thời gian quyết toán thuế và các điều khoản thay đổi trong hợp đồng tín dụng để có sự chuẩn bị chủ động về nguồn vốn lưu động, tránh tình trạng đứt gãy dòng tiền trong những thời điểm nhạy cảm của năm tài chính.

Tăng cường các chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp

Phân tích về chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp FDI và khoa học công nghệ, bà Nguyễn Thị Liên Hương, Phó Tổng giám đốc dịch vụ tư vấn doanh nghiệp (RSM Việt Nam) viện dẫn các quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và các Nghị định hướng dẫn về ưu đãi thuế đối với dự án đầu tư mới tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Hiện nay, các doanh nghiệp khoa học công nghệ có thể hưởng mức thuế suất ưu đãi 10% trong vòng 15 năm và miễn thuế lên đến 4 năm tùy thuộc vào loại hình dự án.

Tuy nhiên, bà Hương cũng cảnh báo về các tiêu chí phân bổ chi phí nghiên cứu và phát triển theo Thông tư số 03/2021/TT-BKHCN, yêu cầu doanh nghiệp phải có hệ thống chứng từ kế toán tách biệt và minh bạch.

Bà Nguyễn Thị Liên Hương, Phó Tổng giám đốc dịch vụ tư vấn doanh nghiệp (RSM Việt Nam) nêu ý kiến tại Hội thảo. Ảnh: Đức Mỹ

Đối với chính sách tài chính, các ngân hàng cũng đã có những sản phẩm tài trợ thương mại và bảo lãnh dự án dành riêng cho khối doanh nghiệp công nghệ cao. Các giải pháp này không chỉ giải quyết bài toán vốn mà còn bảo chứng cho năng lực triển khai dự án của doanh nghiệp trước các đối tác quốc tế.

Bà Nguyễn Thị Liên Hương cũng đề xuất BIDV nên tiếp tục mở rộng các chương trình kết nối doanh nghiệp FDI với các nhà thầu phụ trong nước thông qua các giải pháp tài trợ chuỗi cung ứng. Điều này giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam nâng cao tiêu chuẩn quản trị tài chính để đáp ứng yêu cầu khắt khe của các tập đoàn đa quốc gia.

Để các chính sách ứng dụng hiệu quả, các chuyên gia kiến nghị, cơ quan chức năng cần sớm có các văn bản hướng dẫn chi tiết hơn về cơ chế hỗ trợ chi phí đầu tư thay thế cho ưu đãi thuế trong bối cảnh thực thi thuế Tối thiểu toàn cầu để giữ chân các nhà đầu tư lớn.

Ông Trịnh Quỳnh Thành cũng kiến nghị cần đẩy mạnh hơn nữa tiến độ hoàn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) cho các doanh nghiệp xuất khẩu, giúp khơi thông nguồn vốn đang bị ứ đọng. Việc đơn giản hóa quy trình xác nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ cũng được nhấn mạnh để các chính sách ưu đãi thực sự đi vào đời sống, tránh tình trạng chính sách trên giấy do thủ tục quá phức tạp.

Ngoài ra, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống quản trị nội bộ để tương thích với các chuẩn mực quốc tế. Việc đầu tư vào công nghệ quản lý tài chính và xây dựng mối quan hệ chiến lược với ngân hàng sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ tốt pháp luật mà còn tận dụng được các “khoảng trống” chính sách để tối ưu hóa lợi nhuận.

Đồng thời, với sự đồng hành của cơ quan Thuế trong việc hướng dẫn và tính linh hoạt của hệ thống ngân hàng sẽ là động lực quan trọng giúp doanh nghiệp phát triển và thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trong năm 2026 và những năm tới, tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư toàn cầu.