Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027

Giải trình về nguồn thu, giải ngân, vay nợ

Sáng 9/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, kết quả biểu quyết như sau: 471 đại biểu tham gia, bằng 94,2%; 471 đại biểu tán thành, bằng 94,2%; không có đại biểu không tán thành; không có đại biểu không biểu quyết.

Trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.

Bộ trưởng cho biết, các báo cáo về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 đã được các cơ quan của Quốc hội thẩm tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, các vị đại biểu Quốc hội thảo luận toàn diện, kỹ lưỡng tại tổ và hội trường. Chính phủ đã có Báo cáo số 1010 ngày 8/11/2026 tiếp thu, giải trình với tinh thần cầu thị, thẳng thắn nhìn nhận những vấn đề còn tồn tại để đề xuất giải pháp khắc phục, với quyết tâm cao nhất thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ về tài chính, ngân sách nhà nước.

Về nguyên tắc xác định nhóm các địa phương và cách tính tỷ lệ phân chia của bốn khoản thu gồm thuế bảo vệ môi trường, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và thuế tiêu thụ đặc biệt, Bộ trưởng cho biết phương án phân chia đã được Chính phủ rà soát, tính toán kỹ lưỡng. Việc phân nhóm, tỷ lệ phân chia phù hợp với đặc điểm của từng khoản thu, khả năng thu của các địa phương theo đúng Kết luận số 93 của Bộ Chính trị và đã báo cáo Ban Chấp hành Trung ương đồng ý chủ trương tại Kết luận số 106 ngày 15/10/2026 để báo cáo Quốc hội.

Phương án này vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương theo quy định của Hiến pháp, Luật Ngân sách nhà nước và Nghị quyết số 26 ngày 24/4/2026 của Quốc hội, vừa bảo đảm chủ động nguồn lực cho ngân sách địa phương thực hiện các nhiệm vụ chi được phân cấp.

Theo đó, thu ngân sách trung ương năm 2027 đạt 53% và tiếp tục tăng trong các năm tới, đạt mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 26 của Quốc hội là tỷ trọng thu ngân sách trung ương đến năm 2030 đạt khoảng 53 đến 54% tổng thu ngân sách nhà nước, bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia cũng như hỗ trợ các địa phương khó khăn chưa cân đối được ngân sách.

Tổng thu ngân sách địa phương, gồm bốn khoản thu phân chia nêu trên và các khoản thu phân chia đã được quy định cụ thể tại Luật Ngân sách nhà nước, tăng 20% so với năm 2026. Trong đó có 12 địa phương, chủ yếu là các địa phương khó khăn, tăng số thu ngân sách địa phương được hưởng so với quy định trước đây. Đồng thời, dự toán chi ngân sách địa phương năm 2027 của tất cả 34/34 địa phương không thấp hơn dự toán năm 2026 và có mức tăng hợp lý, bảo đảm nguồn thực hiện các nhiệm vụ, dự án, chế độ, chính sách được ban hành. Trường hợp phải điều chỉnh cho phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, dự thảo Nghị quyết đã quy định tỷ lệ phần trăm phân chia áp dụng từ năm ngân sách 2027 cho đến khi Quốc hội quyết định điều chỉnh.

Giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm

Về ý kiến cho rằng giải ngân đầu tư công còn chậm, Bộ trưởng nêu đây là vấn đề được các vị đại biểu Quốc hội quan tâm qua nhiều kỳ họp. Chính phủ xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đóng góp trực tiếp vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội, là động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đã được Trung ương đề ra.

Tỷ lệ giải ngân đầu tư công đến hết tháng 10/2026 đạt 75,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tương ứng số vốn đã giải ngân khoảng 720,5 nghìn tỷ đồng, cao hơn 21 điểm phần trăm và tăng khoảng 229,4 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo Nghị quyết thể hiện nguyên tắc Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương tập trung triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, nhất là các dự án trọng điểm, dự án có tác động lan tỏa; điều chuyển vốn của các dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng thực hiện và giải ngân. Trong điều hành, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, cải thiện công tác quy hoạch, công tác chuẩn bị dự án, không để vốn chờ dự án; đánh giá đầy đủ hiệu quả đầu tư trong cả quá trình lập, thẩm định, phê duyệt, tổ chức thực hiện và vận hành, khai thác; tập trung giải ngân vốn, sớm hoàn thành đưa dự án vào khai thác, sử dụng.

Về ý kiến cho rằng tổng mức vay của ngân sách nhà nước còn cao, đề nghị tính toán kỹ mức bội chi, Bộ trưởng nêu Chính phủ nhận thấy ý kiến của các vị đại biểu là hoàn toàn xác đáng. Đây là một trong những cân đối lớn về tài chính quốc gia. Chính phủ đã chỉ đạo tính toán chi tiết tổng nhu cầu huy động cho ngân sách năm 2027. Trong đó, vay để trả nợ gốc khoảng 536.000 tỷ đồng, chiếm 41,8%, bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ trả nợ đến hạn; vay để bù đắp bội chi khoảng 739.000 tỷ đồng nhằm huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, trong phạm vi Trung ương, Quốc hội cho phép là bội chi ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 bình quân 5% GDP.

Đến cuối năm 2027, nợ công khoảng 34 đến 35% GDP, các chỉ tiêu về nợ, nghĩa vụ trả nợ đều trong phạm vi ngưỡng an toàn cho phép. Nghị quyết số 26 của Quốc hội về Kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2026 - 2030 đã quy định bội chi ngân sách nhà nước hằng năm theo nhu cầu, tiến độ giải ngân các nhiệm vụ đầu tư phát triển. Trong điều hành, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát kỹ các nguồn vay, chủ động điều hành linh hoạt thời điểm, kỳ hạn phát hành, bảo đảm ổn định vĩ mô, phù hợp với khả năng thực hiện và giải ngân đầu tư công.

Về dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng cho biết Chính phủ đã phối hợp với các cơ quan của Quốc hội rà soát, hoàn thiện cả về nội dung, kỹ thuật văn bản và số liệu, phụ lục chi tiết kèm theo, bảo đảm đầy đủ, chính xác, đúng các chủ trương, kết luận của Đảng, Nhà nước và quy định của pháp luật.

Theo dự thảo Nghị quyết, số thu ngân sách nhà nước năm 2027 là 3.334.338 tỷ đồng; tổng số chi là 4.073.935 tỷ đồng; mức bội chi là 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP; tổng mức vay là 1.279.717 tỷ đồng.

Về phân chia nguồn thu, phần ngân sách trung ương hưởng từ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân là 75% ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; 35% ở Quảng Ninh, Đồng Nai; 25% ở Hải Phòng, Đà Nẵng; 20% ở các tỉnh, thành phố còn lại. Với thuế tiêu thụ đặc biệt, các mức tương ứng là 90%, 80%, 60% và 50%. Với thuế bảo vệ môi trường, ngân sách trung ương hưởng 80%.

Dự thảo giao Chính phủ phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026; quyết liệt chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế; mở rộng cơ sở thu, nhất là nguồn thu phát sinh từ các giao dịch thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, khai thác tài nguyên khoáng sản.

Sáng 9/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về 4 nội dung: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động; việc xem xét, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định cụ thể về chế độ, chính sách và các điều kiện bảo đảm hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.