Việt Nam - Điểm đến đầu tư và trung tâm tài chính tương lai

Giáo sư tài chính Tom Smith - Đại học Macquarie (Úc).

Phóng viên: Giáo sư đánh giá thế nào về triển vọng của thị trường tài chính Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu biến động mạnh?

GS. Tom Smith: Theo tôi, thị trường tài chính Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình đặc biệt quan trọng, khi nền kinh tế tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng và thu hút sự chú ý của nhà đầu tư quốc tế. Dù toàn cầu đối mặt nhiều biến động, Việt Nam vẫn giữ được sự ổn định vĩ mô, một yếu tố hiếm thấy trong các thị trường đang phát triển. Điều này tạo niềm tin vững chắc rằng Việt Nam có khả năng trở thành điểm đến tài chính giàu tiềm năng trong tương lai gần.

Tuy vậy, để mở rộng quy mô và chiều sâu thị trường, Việt Nam cần nâng cao chất lượng thông tin doanh nghiệp, sự minh bạch trong báo cáo và hiệu quả giám sát. Những yếu tố này không chỉ giúp thu hút dòng vốn mới mà còn tạo nền tảng để dòng vốn đó trở nên bền vững hơn. Các nhà đầu tư tổ chức luôn tìm kiếm những thị trường minh bạch, và Việt Nam đang tiến gần hơn đến những tiêu chuẩn đó, mặc dù vẫn còn nhiều việc phải làm.

Tôi tin rằng khi Việt Nam tiếp tục nâng cấp hạ tầng giao dịch, cải thiện thủ tục và hài hòa hóa quy định với chuẩn quốc tế, thị trường sẽ được định vị tốt hơn trong hệ sinh thái đầu tư khu vực. Quan trọng hơn, những cải cách này sẽ góp phần gia tăng niềm tin của cả nhà đầu tư trong nước lẫn nước ngoài. Khi niềm tin được củng cố, Việt Nam có thể kỳ vọng vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ hơn trong lĩnh vực tài chính.

Phóng viên: Theo giáo sư, đâu là cải cách quan trọng nhất để Việt Nam đạt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045?

GS. Tom Smith: Nếu Việt Nam muốn đạt mức thu nhập cao vào năm 2045, yếu tố cốt lõi phải là nâng cao năng suất lao động thông qua công nghệ, giáo dục và đổi mới sáng tạo. Việt Nam đã tiến nhanh trong việc thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu, nhưng mục tiêu dài hạn đòi hỏi năng lực nội sinh mạnh hơn. Đầu tư vào R&D, tự động hóa và kỹ năng số là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, thay vì chỉ mở rộng theo chiều rộng như trước đây.

Song song với đổi mới công nghệ, cải cách thể chế đóng vai trò không thể thiếu. Một môi trường kinh doanh minh bạch, nhất quán và có thể dự đoán được sẽ làm tăng đáng kể sức hút đối với các dòng vốn chất lượng cao. Khi doanh nghiệp cảm thấy an tâm trước các quy định và có cơ hội tiếp cận nguồn lực một cách công bằng, năng suất sẽ tăng lên tự nhiên. Đây chính là nền tảng để Việt Nam bước vào nhóm nền kinh tế có thu nhập cao.

Cuối cùng, Việt Nam phải tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cấp chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dựa vào lợi thế lao động giá rẻ. Trong bối cảnh thế giới tái cấu trúc sản xuất, Việt Nam có cơ hội trở thành trung tâm công nghiệp và công nghệ mới của châu Á. Tuy nhiên, điều này chỉ xảy ra khi cải cách được triển khai quyết liệt. Nếu làm tốt, mục tiêu 2045 không chỉ khả thi mà còn có thể đạt sớm hơn dự kiến.

Phóng viên: Theo Giáo sư, Việt Nam cần làm gì để vừa thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu?

GS. Tom Smith: Tôi cho rằng chìa khóa để Việt Nam thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài nằm ở khả năng duy trì môi trường kinh tế ổn định và cải thiện chất lượng hạ tầng. Nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến sự nhất quán trong chính sách và khả năng dự đoán của các quy định liên quan đến thương mại, thuế và đầu tư. Việt Nam đang làm khá tốt ở khía cạnh này, nhưng để tiến xa hơn, đất nước cần tăng tốc đầu tư vào logistics, cảng biển và hạ tầng số để giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp.

TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể xây dựng vị thế vững chắc trên bản đồ tài chính của châu Á.

Bên cạnh hạ tầng, năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng phụ thuộc rất lớn vào chất lượng lao động và công nghệ. Việt Nam có lợi thế dân số trẻ, nhưng cần nâng cấp kỹ năng lao động để đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ cao. Khi doanh nghiệp quốc tế chuyển dịch khỏi các thị trường truyền thống, họ tìm kiếm những quốc gia có khả năng cung cấp lao động chất lượng với chi phí hợp lý. Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng điều đó nếu đầu tư mạnh hơn vào đào tạo và kỹ năng số.

Ngoài ra, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện tính minh bạch và đơn giản hóa thủ tục để tạo sự thuận lợi cho nhà đầu tư. Khi quy trình cấp phép nhanh hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn và cơ chế giải quyết tranh chấp rõ ràng hơn, Việt Nam sẽ trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các tập đoàn toàn cầu. Nếu kết hợp được cải cách thể chế với nâng cấp hạ tầng và nguồn nhân lực, tôi tin Việt Nam không chỉ thu hút vốn FDI mà còn nâng tầm vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực.

Phóng viên: Nếu Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi, tác động lớn nhất sẽ là gì?

GS. Tom Smith: Việc Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi sẽ ngay lập tức tạo ra sự thay đổi lớn về dòng vốn. Nhiều quỹ đầu tư toàn cầu hiện không thể rót vốn vào Việt Nam vì các quy định giới hạn thị trường cận biên. Khi Việt Nam được nâng hạng, dòng vốn thụ động từ các quỹ theo chỉ số sẽ tự động chảy vào, chưa kể dòng vốn chủ động từ các nhà đầu tư tổ chức muốn tìm kiếm thị trường tăng trưởng mạnh.

Tác động thứ hai là sự chuyên nghiệp hóa toàn diện của thị trường. Khi nhà đầu tư quốc tế tham gia nhiều hơn, tiêu chuẩn quản trị, minh bạch thông tin và tính nhất quán trong báo cáo tài chính sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc. Điều này buộc doanh nghiệp lớn lẫn nhỏ phải nâng cấp hệ thống quản trị để đáp ứng. Nói cách khác, quá trình nâng hạng không chỉ mang lại vốn mà còn giúp cải thiện “chất lượng thị trường.”

Đặc biệt, việc nâng hạng sẽ tạo tác động lan tỏa tới nền kinh tế. Dòng vốn ổn định giúp giảm chi phí huy động cho doanh nghiệp, thúc đẩy mở rộng sản xuất và đầu tư dài hạn. Quan trọng hơn, sự hiện diện của các quỹ toàn cầu tạo áp lực tích cực giúp thị trường vận hành hiệu quả và hạn chế rủi ro. Việt Nam sẽ bước vào nhóm quốc gia có hệ thống tài chính trưởng thành hơn, một bước ngoặt lớn cho tăng trưởng dài hạn.

Phóng viên: Theo giáo sư, TP. Hồ Chí Minh có thể trở thành trung tâm tài chính của khu vực hay không?

GS. Tom Smith: Theo tôi, TP. Hồ Chí Minh có đầy đủ điều kiện nền tảng để trở thành trung tâm tài chính của Việt Nam và thậm chí của khu vực Đông Nam Á. Thành phố sở hữu hệ sinh thái kinh doanh năng động, lực lượng lao động trẻ và khả năng kết nối quốc tế ngày càng mạnh. Tuy nhiên, để bước lên tầm khu vực, thành phố cần nâng cấp hạ tầng thị trường tài chính, đặc biệt là hệ thống giao dịch, thanh toán và công nghệ giám sát rủi ro theo tiêu chuẩn quốc tế.

Bên cạnh hạ tầng, khung pháp lý đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư. Một trung tâm tài chính không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư nước ngoài. TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục cải cách hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và tăng tính dự đoán của các chính sách kinh tế.

Điều quan trọng nhất là thành phố phải xây dựng được nguồn nhân lực chất lượng cao, am hiểu tài chính quốc tế và có khả năng làm việc trong môi trường toàn cầu hóa. Nếu kết hợp được nhân lực, công nghệ và thể chế, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể xây dựng vị thế vững chắc trên bản đồ tài chính của châu Á. Con đường này đòi hỏi thời gian và quyết tâm, nhưng tiềm năng của thành phố là rất rõ ràng.

Phóng viên: Xin cảm ơn Giáo sư!