'Gỡ vướng' cho xuất khẩu nửa cuối năm: Khuyến nghị từ thương vụ

Thị trường nhập khẩu thay đổi nhanh

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026 do Bộ Công Thương tổ chức sáng 7/7, đại diện thương vụ đã đưa ra những thông tin quan trọng về chính sách thương mại, xu hướng tiêu dùng của một số thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam.

Với thị trường Hoa Kỳ, ông Đỗ Ngọc Hưng - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ cho hay, xuất khẩu của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm vẫn duy trì tăng trưởng ở nhiều ngành hàng, song những tháng cuối năm được dự báo sẽ chịu tác động lớn từ chính sách thuế quan và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Bên cạnh xu hướng nhập khẩu chậm lại, Hoa Kỳ tiếp tục tăng cường các cuộc điều tra liên quan đến lao động, môi trường, sở hữu trí tuệ, xuất xứ hàng hóa và chuỗi cung ứng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chuẩn bị kỹ hơn về hồ sơ xuất xứ, truy xuất nguồn gốc cũng như các tiêu chuẩn phát triển bền vững nếu muốn duy trì thị phần.

Trong khi đó, tại thị trường Hà Lan, thách thức lớn nhất không còn là mức thuế nhờ lợi thế từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU mà là hàng loạt chính sách mới về môi trường.

Bà Võ Thị Ngọc Diệp - Tham tán thương mại Việt Nam tại Hà Lan cho biết, EU đang tiếp tục mở rộng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, thúc đẩy thực hiện Quy định chống mất rừng, siết chặt quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm xã hội và các tiêu chí ESG. Đồng thời, các biện pháp phòng vệ thương mại cũng được sử dụng nhiều hơn đối với một số nhóm hàng.

Xu hướng quản lý của EU đã chuyển từ kiểm soát chất lượng sản phẩm sang kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng nguyên liệu, phát thải carbon, điều kiện lao động đến trách nhiệm môi trường. Đây sẽ là yêu cầu lâu dài, buộc doanh nghiệp phải đầu tư bài bản nếu muốn giữ lợi thế cạnh tranh.

Tại UAE, sau thời gian chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông khiến hoạt động vận tải qua khu vực Biển Đỏ và eo biển Hormuz bị gián đoạn, tình hình logistics đang từng bước cải thiện. Tuy nhiên, thị trường này cũng bắt đầu áp dụng nhiều quy định mới.

Đáng chú ý, UAE đang siết chặt quy trình chứng nhận Halal, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong kiểm tra, hậu kiểm hàng hóa nhập khẩu, đồng thời yêu cầu nhiều nhóm hàng sử dụng bao bì sinh học hoặc bao bì tái chế khi phân phối trong hệ thống bán lẻ. “Đây là những thay đổi doanh nghiệp cần cập nhật sớm để chủ động điều chỉnh sản xuất, tránh phát sinh rủi ro khi xuất khẩu”, ông Trương Xuân Trung- Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE nhấn mạnh.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng dư địa xuất khẩu

Trước hiện trạng thị trường nhập khẩu có nhiều yếu tố mới, đại diện các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cho rằng, xúc tiến thương mại cần được thực hiện theo hướng chuyên sâu, gắn chặt với nhu cầu của từng thị trường và từng ngành hàng.

Đối với Hoa Kỳ, ngoài việc tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ chuyên ngành, ông Đỗ Ngọc Hưng đề nghị, đẩy mạnh các hoạt động kết nối tại Vietnam International Sourcing 2026, nơi dự kiến có sự tham gia của nhiều tập đoàn bán lẻ lớn như Walmart, Amazon và Costco.

Song song với đó, xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp để hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài chủ động giới thiệu đối tác phù hợp trước khi các đoàn doanh nghiệp nước ngoài sang Việt Nam; tăng cường xác minh đối tác nhằm giảm rủi ro trong giao dịch; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đối với các ngành có nguy cơ cao như dệt may, da giày, gỗ, điện tử, nhôm, máy móc và nông sản chế biến.

Đối với thị trường Hà Lan, bà Võ Thị Ngọc Diệp đề xuất, ưu tiên tổ chức các đoàn giao thương tại các trung tâm kinh tế, logistics và công nghệ như Rotterdam, Amsterdam... Các hoạt động xúc tiến cũng cần gắn với những triển lãm chuyên ngành có sức lan tỏa lớn nhằm tận dụng hệ sinh thái các nhà mua hàng quốc tế.

Bên cạnh xúc tiến thương mại, Hà Lan cũng được xác định là cửa ngõ chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập toàn bộ thị trường EU. Vì vậy, doanh nghiệp cần đầu tư mạnh hơn cho đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, phát triển chuỗi cung ứng xanh và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường.

“Doanh nghiệp thường xuyên khai thác nền tảng hệ thống phát triển thị trường nước ngoài do Bộ Công Thương xây dựng để cập nhật kịp thời các thay đổi về chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật, thông tin ngành hàng và danh sách đối tác uy tín”, Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Hà Lan cũng khuyến nghị.

Đối với UAE, trọng tâm trong thời gian tới là tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EAU (CEPA). Ông Trương Xuân Trung cho rằng, doanh nghiệp cần chủ động hoàn thiện chứng nhận Halal, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các yêu cầu về bao bì sinh học, bao bì tái chế cũng như nghiên cứu xây dựng kho ngoại quan, trung tâm phân phối hoặc hệ thống bán lẻ tại các khu thương mại tự do của UAE để tận dụng lợi thế tái xuất sang các nước GCC (Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh).

Đáng chú ý, Thương vụ Việt Nam tại UAE đã vận động thành công hai tập đoàn bán lẻ lớn của nước này tham dự Vietnam International Sourcing 2026. Đồng thời, một tập đoàn bán lẻ cũng đang xúc tiến mở văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh, hứa hẹn tạo thêm kênh phân phối trực tiếp cho hàng Việt Nam.

Một quan điểm chung được đại diện các Thương vụ đưa ra là bên cạnh việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do, yếu tố quyết định trong giai đoạn tới vẫn là khả năng thích ứng nhanh với các tiêu chuẩn mới của thị trường, nâng cao năng lực tuân thủ và đổi mới phương thức xúc tiến thương mại.

Theo đó, cùng với việc đưa doanh nghiệp ra nước ngoài tham gia hội chợ, hoạt động xúc tiến đang chuyển mạnh sang kết nối thường xuyên giữa nhà mua hàng và nhà cung ứng, xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, hỗ trợ xác minh đối tác, cung cấp cảnh báo sớm và khai thác hiệu quả các nền tảng số.

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026, đại diện các Thương vụ đã đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm thúc đẩy xuất khẩu, đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.