Bước tiến mới hướng tới Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế toàn dân

Năm 2025 là một dấu mốc đặc biệt với Hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam - tròn 30 năm xây dựng và phát triển. Đây cũng là năm ghi dấu nhiều bước tiến mới trong định hướng chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và hoàn thiện chính sách BHXH, Bảo hiểm y tế (BHYT), Luật BHXH 2024 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT chính thức có hiệu lực; BHXH Việt Nam hoạt động theo mô hình mới. Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn đã có những trao đổi, chia sẻ sâu hơn về những nội dung trên nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026.
------------------------------------------------------------------------

Phóng viên: Nhìn lại năm 2025 đã qua, ông có thể cho biết năm qua có ý nghĩa như thế nào với toàn Hệ thống BHXH Việt Nam?

Ông LÊ HÙNG SƠN: Trước hết, có thể thấy, năm 2025 ghi nhận một bước tiến mới, mang tính đột phá về chủ trương, quan điểm, tư duy mới về hoàn thiện chính sách, pháp luật BHXH, BHYT. Đặc biệt là Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 52-CT/TW về thực hiện BHYT toàn dân trong giai đoạn mới; Chính phủ ban hành Nghị quyết số 403/NQ-CP giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH đến năm 2030 cho các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đây là kim chỉ nam, định hướng cho quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách an sinh xã hội nói chung và BHYT nói riêng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Về mặt thể chế pháp luật, Luật BHXH, Luật BHYT sửa đổi chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 với nhiều quy định mới, tiến bộ đã và đang tạo nguồn lực, thuận lợi hơn cho quá trình tổ chức, thực hiện chính sách BHXH, BHYT trong thực tiễn.

Đây cũng là năm có sự thay đổi quan trọng về mô hình quản lý Hệ thống BHXH Việt Nam. Từ 1/3/2025, BHXH Việt Nam trở thành đơn vị đặc thù thuộc Bộ Tài chính. Dưới sự quản lý, điều hành của Bộ Tài chính, chính sách tài khóa và chính sách an sinh được triển khai liên thông, đồng bộ trong một chỉnh thể thống nhất.

Ngay khi vận hành theo mô hình mới, toàn hệ thống đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động thông suốt, không gián đoạn, phục vụ kịp thời quyền lợi của người dân, doanh nghiệp và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bộ máy tổ chức được sắp xếp tinh gọn từ 1.471 đơn vị, xuống còn 869 đơn vị đầu mối, giảm 602 đơn vị, tương ứng 40,9%.

Phóng viên: Với những định hướng chỉ đạo như vừa nêu, vậy trong năm 2025, công tác tổ chức thực hiện BHXH, BHYT đạt được kết quả như thế nào, thưa ông?

Ông LÊ HÙNG SƠN: Vượt qua nhiều khó khăn ban đầu của quá trình sắp xếp lại bộ máy và sáp nhập địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, BHXH Việt Nam đã nhanh chóng ổn định tổ chức, phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, đổi mới, sáng tạo của đội ngũ viên chức và người lao động, qua đó hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị được giao.

Để sớm đưa Luật BHXH, Luật BHYT sửa đổi vào cuộc sống, BHXH Việt Nam đã chủ động tham mưu, đề xuất với Bộ Tài chính; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan trong xây dựng, ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn, bảo đảm triển khai kịp thời, đồng bộ với các quy định mới.

Với sự liên thông đồng bộ giữa điều hành chính sách tài khóa của quốc gia và chính sách an sinh xã hội , BHXH Việt Nam luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Bộ Tài chính trong xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách và tháo gỡ các “điểm nghẽn”. Nhiều văn bản quan trọng được ban hành, nổi bật như Công văn số 4860/BTC-BHXH ngày 15/4/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính đề nghị các đồng chí Bí thư và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, huy động sự vào cuộc của các sở, ngành trong tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn; Công văn số 8082/BTC-NSNN ngày 10/6/2025 chỉ đạo các Sở Tài chính tháo gỡ vướng mắc để chuyển số tiền NSNN hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện, BHYT trước khi bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động; Công văn số 14740/BTC-BHXH ngày 22/9/2025 đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp chỉ đạo thực hiện BHYT học sinh, sinh viên...

Nhờ đó, năm 2025, BHXH Việt Nam đã hoàn thành và hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Quyền lợi BHXH, BHYT của người tham gia, thụ hưởng chính sách tiếp tục được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định.

Ước thực hiện năm 2025, toàn hệ thống BHXH Việt Nam giải quyết cho 186.119 người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng; 1.044.016 người hưởng các chế độ BHXH một lần (trong đó số người hưởng BHXH một lần, giảm 26,15% so với năm trước); 9.098.537 lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe. Thực hiện tiếp nhận 759.198 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp và 14.184 quyết định hưởng hỗ trợ học nghề được chi trả.

BHXH Việt Nam định kỳ hàng tháng chi trả cho hơn 3,5 triệu người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng với khoảng 83% số người hưởng nhận các chế độ qua tài khoản cá nhân (tại khu vực đô thị), tăng 5% so với năm 2024.

Ước năm 2025, số lượt khám, chữa bệnh BHYT là 195,5 triệu lượt, tăng 11,9 triệu lượt (tương đương 6,5%) so với năm 2024, số chi khám, chữa bệnh BHYT đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng, tăng 20.188 tỷ đồng (tương đương 14,3%) so với số chi khám, chữa bệnh BHYT năm 2024.

Cùng với đó, BHXH Việt Nam đã triển khai đồng bộ các giải pháp trong cải cách TTHC, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ gắn với ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Nhiều tiện ích, dịch vụ thiết thực, tạo thuận lợi tối đa cho người tham gia, thụ hưởng chính sách như: Người dân có thể sử dụng thẻ BHYT điện tử trên VssID, VNeID mức độ 2, thay thế thẻ giấy khi khám chữa bệnh; nhiều thủ tục không còn phụ thuộc địa giới hành chính, người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ quan BHXH nào.

Hiện nay, BHXH Việt Nam đang cung cấp 70 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 100% được tích hợp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, cho phép người dân, doanh nghiệp nộp hồ sơ điện tử, tiết kiệm thời gian và chi phí. Ước năm 2025, toàn Hệ thống tiếp nhận 123,7 triệu hồ sơ giải quyết TTHC, trong đó 91,8% được thực hiện bằng phương thức điện tử.

Công tác tuyên truyền tiếp tục được đổi mới, bám sát tình hình thực tiễn. Hệ thống BHXH Việt Nam đã xây dựng kịch bản tuyên truyền đến từng cấp cơ sở, đa dạng hóa hình thức, tận dụng hiệu quả các nền tảng truyền thông và ứng dụng công nghệ thông tin. Trọng tâm là làm thông tin các điểm mới của Luật BHXH, Luật BHYT, Luật Việc làm sửa đổi, gắn trực tiếp với quyền lợi và trách nhiệm của người tham gia, thụ hưởng. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin và thúc đẩy người dân, người lao động chủ động tham gia, chấp hành chính sách BHXH, BHYT, BHTN.

Phóng viên: Năm 2026 là năm bản lề, mở ra giai đoạn phát triển mới trong 5 năm tiếp theo. Xin ông cho biết, Hệ thống BHXH Việt Nam sẽ định hướng như thế nào để tiếp tục triển khai tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT hiệu quả hơn?

Ông LÊ HÙNG SƠN: Trong năm 2026 và giai đoạn 5 năm tiếp theo, công tác tổ chức thực hiện BHXH, BHYT nhận được nhiều thuận lợi nhờ định hướng, chỉ đạo xuyên suốt của Đảng, Nhà nước và sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Bộ Tài chính, cùng với nền tảng chính sách, pháp luật ngày càng được hoàn thiện.

Tuy nhiên để đưa các Nghị quyết của Đảng vào thực tiễn cuộc sống của đông đảo Nhân dân như Nghị quyết số 28-NQ/TW, Nghị quyết số 42-NQ/ TW của Ban Chấp hành Trung ương... vẫn còn những khó khăn cần tập trung tháo gỡ, như việc phát triển người tham gia BHXH, BHYT ở một số địa phương, nhất là với hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số chưa thực sự bền vững; việc lạm dụng, trục lợi các quỹ BHXH, BHYT tuy đã được tăng cường kiểm soát nhưng vẫn diễn ra ở một số nơi với hình thức phức tạp, tinh vi hơn.

Với quyết tâm cao, bám sát chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính, Hệ thống BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, chủ động đề xuất các cơ chế, giải pháp ở cả trung ương và địa phương, tạo đột phá trong mở rộng người tham gia BHXH, BHYT. BHXH Việt Nam tiếp tục chú trọng đảm bảo tốt nhất quyền lợi BHXH, BHYT của người dân. Mặt khác tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ, quy chế, đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. Tập trung xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả về công tác thu, phát triển người tham gia BHXH, BHYT, kiểm soát quản lý sử dụng quỹ khám, chữa bệnh BHYT vừa chặt chẽ theo quy định, vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng của người tham gia.

Để ngày càng tạo ra nhiều tiện ích cho người dân, Hệ thống BHXH Việt Nam tiếp tục rà soát, đơn giản hóa và cải cách thủ tục hành chính, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ; kịp thời tháo gỡ khó khăn cho BHXH địa phương, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng CNTT, chuyển đổi số, tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu chuyên ngành BHXH, BHYT với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính và các Bộ, ngành liên quan, đáp ứng yêu cầu tổ chức bộ máy mới.

Tiếp tục đẩy mạnh, đổi mới công tác tuyên truyền chính sách theo hướng hiện đại, đa dạng, sát từng nhóm đối tượng tham gia; tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội nhằm thực thi hiệu quả các quy định, chính sách BHXH, BHYT, BHTN, tạo nền tảng phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương trong tổ chức, thực hiện chính sách BHXH, BHYT; đồng thời kiến nghị tiếp tục quan tâm huy động nguồn lực ngân sách địa phương hỗ trợ người dân tham gia BHXH, BHYT, phát huy hiệu quả vai trò Ban Chỉ đạo các cấp, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, bảo đảm chính sách an sinh đến với từng người dân một cách thực chất, hiệu quả.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!