 |
| Giờ ôn tập của học sinh Trường THCS Hợp Lý (Phú Thọ). |
Chung đề sau sáp nhập tỉnh
Kỳ tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026–2027 tại tỉnh Phú Thọ ghi nhận một thay đổi mang tính bước ngoặt khi học sinh lớp 9 của ba địa bàn Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình cũ lần đầu tiên thi chung một đề. Nếu như những năm trước, mỗi tỉnh có cấu trúc đề thi và mức độ phân hóa riêng thì năm nay, toàn bộ sự khác biệt ấy được đưa về một chuẩn chung, tạo nên một “sân chơi” hoàn toàn mới.
Thực tế nhiều năm cho thấy, đề thi vào lớp 10 của từng địa phương thường mang những đặc trưng nhất định. Có nơi chú trọng kiến thức nền, có nơi tăng cường câu hỏi vận dụng nhằm phân hóa học sinh. Chính điều này khiến cách dạy và học ở mỗi nơi hình thành những “thói quen riêng”, từ định hướng ôn tập cho đến kỹ năng làm bài.
Theo ghi nhận từ các nhà trường, thay vì dạy theo “quán tính” của đề thi cũ, giáo viên đã chủ động rà soát lại nội dung ôn tập, cân đối giữa kiến thức cơ bản và nâng cao. Việc này không chỉ giúp học sinh thích ứng với đề thi mới mà còn góp phần nâng cao năng lực thực chất, yếu tố ngày càng được coi trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Học sinh Trường THCS Trần Nguyên Hãn (trước là Sơn Đông) đang chăm chỉ ôn tập.
Sự thay đổi về cấu trúc đề thi nhanh chóng tác động đến tâm lý và chiến lược học tập của học sinh. Nhiều em thừa nhận đang phải “học lại cách học” trong giai đoạn nước rút, đặc biệt sau đợt khảo sát do Sở GD&ĐT Phú Thọ tổ chức, khi điểm số giữa các khu vực có sự chênh lệch nhất định.
Tại phường Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ), em Nguyễn Quỳnh Chi cho biết đang tăng tốc ôn tập với mục tiêu thi vào lớp chuyên Tiếng Anh. Theo Chi, việc thi chung khiến học sinh buộc phải thay đổi cách tiếp cận: “Trước đây, chúng em thường luyện đề theo cấu trúc của tỉnh Vĩnh Phúc, thiên về phân hóa. Nhưng bây giờ, em dành nhiều thời gian hơn cho kiến thức nền tảng. Em không học ‘tủ’ nữa mà học chắc từ cơ bản rồi mới nâng dần lên. Em nghĩ kỳ thi năm nay không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn là khả năng thích ứng, ai giữ được bình tĩnh và có phương pháp học hợp lý sẽ có lợi thế hơn”.
Học sinh xoay trục, nhà trường thích ứng
Ở góc độ nhà trường, sự “xoay trục” được thể hiện rõ qua cách tổ chức ôn tập. Ông Lê Thanh Bình, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Nguyên Hãn (trước đây là THCS Sơn Đông) cho biết, năm học này nhà trường có 4 lớp 9 với 149 học sinh đang bước vào giai đoạn ôn thi.
Ông Lê Thanh Bình, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Nguyên Hãn (trước đây là THCS Sơn Đông), năm học này nhà trường có 4 lớp 9 với 149 học sinh đang trong giai đoạn ôn thi vào lớp 10. Theo ông Bình, dù là năm đầu tiên học sinh ba địa bàn thi chung đề, song nhờ Sở GD&ĐT ban hành sớm cấu trúc và ma trận đề thi nên giáo viên và học sinh có định hướng rõ ràng, không bị động trong quá trình chuẩn bị.
“Trong quá trình ôn tập, nhà trường thường xuyên tổ chức cho học sinh làm bài, thi khảo sát theo đúng cấu trúc đề thi minh họa. Qua thực tế triển khai, chúng tôi nhận thấy về bản chất, tính chất và mức độ của đề thi không có sự khác biệt lớn so với các năm trước, qua đó giúp học sinh yên tâm hơn”, ông Bình chia sẻ.
Công tác ôn tập được các nhà trường đẩy mạnh trong giai đoạn nước rút.
Về giải pháp, nhà trường vẫn duy trì các biện pháp đã phát huy hiệu quả như yêu cầu giáo viên nghiên cứu kỹ cấu trúc đề, phân loại học sinh theo năng lực để xây dựng mục tiêu ôn tập phù hợp, bố trí giáo viên cốt cán trực tiếp ôn luyện, tăng cường tổ chức thi thử để rèn kỹ năng làm bài và phân bổ thời gian. Bên cạnh đó, nhà trường phối hợp với phụ huynh để thông tin kế hoạch ôn tập, đồng thời tư vấn lựa chọn nguyện vọng phù hợp với năng lực thực tế của học sinh.
Tại khu vực Hòa Bình cũ, việc thích ứng thể hiện rõ hơn khi nhiều nhà trường phải điều chỉnh cách dạy để nâng dần mặt bằng học sinh. Ông Lê Thanh Trọng, Hiệu trưởng Trường THCS Mai Châu cho biết, năm nay nhà trường có 99 học sinh lớp 9 đang ôn thi vào lớp 10. Do học sinh vẫn phải hoàn thành chương trình chính khóa nên thời gian dành cho ôn tập còn hạn chế, vì vậy nhà trường đã chủ động xây dựng kế hoạch ôn luyện theo tuần, mỗi môn một buổi, kết hợp giao bài tập và tổ chức các buổi tăng cường để củng cố kiến thức.
Theo ông Trọng, việc thích ứng với đề thi chung được triển khai trên cơ sở bám sát định hướng của Sở GD&ĐT. “Sở đã ban hành cấu trúc đề thi từ sớm và xây dựng các dạng đề mẫu để các trường triển khai. Nhà trường dựa trên cấu trúc đó để tổ chức cho giáo viên ra đề và cho học sinh thi thử ngay tại trường, đồng thời tham gia các đợt khảo sát chung toàn tỉnh để làm quen với hình thức thi mới”, ông Trọng cho biết.
Một điểm mới so với kỳ thi trước tại Hòa Bình đó là môn Tiếng Anh chuyển sang hình thức trắc nghiệm, đòi hỏi học sinh thay đổi cách làm bài. Theo ông Trọng, ban đầu giáo viên và học sinh còn gặp khó khăn, song đến nay đã dần thích ứng. Nhà trường cũng tích cực tham gia các hội thảo chuyên môn do Sở tổ chức để trao đổi, tháo gỡ vướng mắc, qua đó nâng cao hiệu quả ôn tập.
Hiệu trưởng Trường THCS Hợp Lý tham gia ôn tập cho học sinh lớp 9.
Năm học này, Trường THCS Hợp Lý (xã Hợp Lý, Phú Thọ) có 76 học sinh lớp 9 ôn thi vào lớp 10. Ông Lê Huy Minh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026–2027 dự kiến diễn ra vào đầu tháng 6, và ngay từ đầu năm học, nhà trường đã triển khai công tác ôn tập cho học sinh lớp 9 một cách đồng bộ.
Theo ông Minh, năm nay là năm đầu tiên học sinh ba địa bàn thi chung đề nên thời gian đầu không tránh khỏi tâm lý lo lắng. “Ban đầu, nhiều em băn khoăn do không còn định hướng quen thuộc như trước. Tuy nhiên, qua quá trình định hướng và đồng hành, đến nay đa số học sinh đã ổn định tâm lý, chuyển từ học mang tính đối phó sang học để hiểu và phát triển năng lực thực chất”, ông Minh chia sẻ.
Để thích ứng với đề thi chung, nhà trường xây dựng kế hoạch ôn tập theo định hướng mới, chú trọng hệ thống hóa kiến thức, tăng cường luyện đề có tính phân hóa, tổ chức thi thử và phân loại học sinh để có phương án hỗ trợ phù hợp. Dù còn khó khăn về đội ngũ giáo viên ở một số bộ môn, nhà trường vẫn chủ động mời giáo viên hợp đồng, phối hợp thỉnh giảng với giáo viên THPT nhằm bảo đảm chất lượng ôn tập, đồng thời giúp học sinh tiếp cận phương pháp học ở bậc học cao hơn.
Một đề thi chung không chỉ là phép thử kiến thức, mà còn là thước đo năng lực thích ứng của học sinh trong bối cảnh giáo dục có nhiều thay đổi. Từ những chuyển động ban đầu, có thể kỳ vọng đây sẽ là bước khởi đầu để hình thành một mặt bằng chất lượng mới, công bằng và bền vững hơn.
