Ôn tập cho học sinh cuối cấp: Vừa sức, hiệu quả

Khởi động sớm

Sau khi kết thúc kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, em Trần Hải Đăng - lớp 9A, Trường THCS Nghi Long (Trung Lộc, Nghệ An) trở lại thời gian biểu học tập và ôn thi. Năm 2026, theo thông báo của Sở GD&ĐT Nghệ An, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT, thí sinh tiếp tục dự thi 3 môn Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ. Nam sinh sắp xếp thời gian hợp lý để ôn tập kiến thức các môn, với dự định thi vào Trường THPT Nguyễn Duy Trinh - ngôi trường có điểm chuẩn đầu vào và tỷ lệ chọi cao nhất của các xã thuộc huyện Nghi Lộc cũ.

Trần Hải Đăng chia sẻ thêm, em vừa đoạt giải Khuyến khích môn Vật lý ở Kỳ thi học sinh giỏi tỉnh Nghệ An. Vì vậy, em đặt thêm mục tiêu vào trường chuyên và tăng cường kiến thức môn Vật lý. “Em tham gia các buổi học thêm ở trường đối với môn không chuyên. Còn môn chuyên, em học thêm với giáo viên trường khác để tham khảo phương pháp dạy học và kiến thức nâng cao, nguồn đề thi thử…”, Hải Đăng cho hay.

Ngày đầu quay trở lại trường lớp, thay vì vương vấn không khí Tết, Nguyễn Tấn Lộc - học sinh lớp 9, Trường THCS-THPT Tân Phú Trung (Tân Phú Trung, Đồng Tháp) và các bạn bắt đầu ngay vào chương trình học. Do là năm cuối cấp nên ai cũng cố gắng hết sức để đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi chuyển cấp sắp tới. Thầy cô vừa dạy bài mới nhưng cũng đồng thời giao nhiều dạng bài tập theo kiểu học đến đâu, nắm chắc kiến thức và ôn tập đến đấy.

Còn tại Trường THPT Chợ Gạo (Đồng Tháp), Ban Giám hiệu chỉ đạo giáo viên bám sát sĩ số, chủ động phối hợp với phụ huynh để bảo đảm học sinh đến lớp đầy đủ sau kỳ nghỉ Tết. Đồng thời, kế hoạch giảng dạy học kỳ II được rà soát, điều chỉnh sát thực tế, nhất là với học sinh khối 12. Việc đồng bộ “xốc” lại tinh thần học tập nhằm duy trì tiến độ chương trình và đảm bảo chất lượng dạy học ngay từ những tuần đầu năm.

Em Nguyễn Thanh Tân - học sinh lớp 12 Trường THPT Chợ Gạo, chia sẻ: “Trở lại trường, em và các bạn tập trung vào ôn luyện. Năm nay do không có đề thi minh họa nên chúng em không dám lơ là. Ngoài kiến thức tiếp thu trên lớp, chúng em còn giải các đề thi tham khảo để củng cố, bổ sung kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp tới”.

Chia sẻ của ông Nguyễn Phúc Viễn - Hiệu trưởng Trường THPT Chợ Gạo, trường nhanh chóng “xốc” lại tinh thần học tập ngay sau Tết. Từ nay đến kết thúc học kỳ II, nhà trường tổ chức 2 kỳ thi kiểm tra chất lượng (thi thử) dành cho học sinh lớp 12 để đánh giá, có giải pháp ôn tập phù hợp.

Cùng với kỳ thi thử của Sở GD&ĐT, học sinh sẽ được kiểm tra, đánh giá toàn diện trước khi bước vào kỳ thi chính thức. “Trường tạo điều kiện để học sinh tiếp cận, thi đánh giá năng lực. Thầy cô sẽ tổ chức ôn thi cho học sinh theo nội dung của chương trình giáo dục, đảm bảo phát triển năng lực tối đa cho học sinh”, ông Nguyễn Phúc Viễn cho hay.

Ưu tiên cho mục tiêu chống trượt

Nằm tại địa bàn xã Sơn Mai (Quảng Ngãi), nơi có gần 80% học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, Trường THPT Minh Long đang dồn lực triển khai kế hoạch ôn tập cho học sinh khối 12. Với mục tiêu duy trì tỷ lệ đỗ tốt nghiệp 100%, nhà trường áp dụng nhiều giải pháp linh hoạt từ việc sắp xếp thời khóa biểu đến hỗ trợ kinh phí cho giáo viên.

Chia sẻ về kế hoạch ôn tập năm nay, Hiệu trưởng Lê Ngọc Đức cho biết, công tác ôn tập cho học sinh lớp 12 được khởi động từ cuối học kỳ I đối với hai môn Toán và Ngữ văn. Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhà trường bắt đầu tổ chức ôn tập đồng loạt cho các môn lựa chọn mà học sinh đã đăng ký.

Để phù hợp với đặc thù của vùng miền núi, nơi học sinh thường phải di chuyển xa, nhà trường sắp xếp lịch học tăng cường vào các buổi chiều, trong khi các tiết học chính khóa vẫn diễn ra vào buổi sáng. Việc dồn các tiết ôn tập vào một buổi giúp các em thuận tiện hơn trong việc đi lại, đảm bảo sức khỏe và thời gian tự học. Hiện hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn được dạy tăng cường với thời lượng 2 tiết/môn mỗi tuần.

Qua thống kê đăng ký ban đầu, phần lớn học sinh lựa chọn các môn như Lịch sử, Địa lí và Công nghệ (nông nghiệp). Cụ thể, môn Lịch sử có số lượng đăng ký đông nhất với 4 lớp ôn tập, tiếp đó là môn Công nghệ với 3 lớp. Ngược lại, các môn như Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh có số lượng học sinh đăng ký ít hơn.

Đối với những môn chỉ có từ 5 - 6 em đăng ký, theo ông Đức, nhà trường không thể tổ chức thành một lớp ôn tập theo cách truyền thống. Thay vào đó, giáo viên bộ môn sẽ chủ động xây dựng đề cương, hỗ trợ học sinh ôn tập qua các nhóm trực tuyến, sửa bài từ xa hoặc tổ chức một số buổi ôn tập trực tiếp nếu các em có nhu cầu. Cách làm này vừa đảm bảo quyền lợi cho học sinh, vừa phù hợp với điều kiện thực tế.

Trường THPT Minh Long không thu tiền ôn tập của học sinh theo tinh thần Thông tư 29/2024 của Bộ GD&ĐT. Đây là sự hỗ trợ rất lớn đối với học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số vốn còn nhiều khó khăn. Để duy trì động lực cho đội ngũ giáo viên, nhà trường đã xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ dựa trên hướng dẫn của sở GD&ĐT. Theo ông Đức, mức bồi dưỡng cho giáo viên năm nay dự kiến 150.000 đồng/tiết ôn tập, tăng hơn so với năm 2025 khoảng 30.000 đồng.

Thi thử trực tuyến

Ông Nguyễn Đức Tuấn - Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Long cho biết, nhà trường hiện tổ chức dạy thêm học thêm theo quy định của Thông tư 29/2024 của Bộ GD&ĐT, bao gồm bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém và ôn thi cho học sinh cuối cấp mỗi môn không quá 2 tiết/tuần. Riêng với học sinh cuối cấp, thời điểm này bắt đầu vào cao điểm tăng tốc ôn thi, bên cạnh chương trình chính khóa vào buổi sáng, nhà trường giao cho giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng, kinh nghiệm ôn thi để phụ trách các buổi dạy thêm.

Trường THCS Hải Hòa (Cửa Lò, Nghệ An) cũng ổn định dạy học 2 buổi/ngày ngay trong tuần đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết. Là giáo viên Ngữ văn, chủ nhiệm lớp 9, cô Nguyễn Thị Châu Loan nhận thấy, cách dạy học và kiểm tra đánh giá môn Văn theo Chương trình GDPT 2018 đã khắc phục được tình trạng học thuộc, máy móc và phụ thuộc văn mẫu.

Điều này giúp học sinh phát huy được năng lực sáng tạo, thể hiện quan điểm, hiểu biết, khả năng cảm thụ văn học, nhất là những em có học lực khá, giỏi. Tuy nhiên đối với những em còn yếu, giáo viên phải tập trung phụ đạo, giúp nắm được kiến thức cơ bản, vận dụng vào kỹ năng làm bài.

Với kinh nghiệm hơn 30 năm dạy học, tham gia ôn tập cho học sinh cuối cấp, cô Châu Loan chia sẻ, học kỳ II của năm lớp 9 đặc biệt quan trọng để bù đắp kiến thức cho học sinh chuẩn bị thi vào lớp 10. Với những học sinh khá, giỏi, khả năng tự học tốt, giáo viên sẽ cung cấp tài liệu, nguồn đề và chấm bài làm để các em nhuần nhuyễn trong làm văn và có bứt phá trong giai đoạn quan trọng. Còn với những em ở mức trung bình, sẽ tập trung dạy kỹ phần đọc hiểu, rèn luyện kỹ năng, cách thức triển khai một bài làm nghị luận xã hội và nghị luận văn học.

Tuyển sinh vào lớp 10 ở Nghệ An được đánh giá là kỳ thi áp lực với học sinh THCS. Hằng năm, tỷ lệ trúng tuyển vào các trường công lập chỉ đạt khoảng 75%. Riêng Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 có số lượng thí sinh dự thi đông nhất từ trước đến nay với hơn 57.000 học sinh, tăng hơn 11.000 em so với năm trước. Riêng số học sinh lớp 9 tại các phường thuộc thành phố Vinh cũ khoảng 8.000 học sinh, tăng hơn 3.600 em so với năm 2025, trong khi trên địa bàn chỉ có 3 trường THPT công lập.

Trong bối cảnh đó, Sở GD&ĐT Nghệ An đã tham mưu UBND tỉnh Nghệ An nhiều phương án. Trong đó, Sở đề xuất nghiên cứu chuyển Trường Phổ thông Hermann Gmeiner Vinh thành trường công lập, tăng sĩ số học sinh/lớp đối với lớp 10. Về công tác ôn tập cho học sinh cuối cấp, các phòng chuyên môn của sở tích cực hướng dẫn ôn thi đối với từng môn và giai đoạn ôn tập cho các nhà trường. Xây dựng bổ sung ngân hàng đề thi thử theo cấu trúc đề thi minh họa, tổ chức cho học sinh thi thử trực tuyến trên hệ thống LMS…