Tháo 'điểm nghẽn' về thể chế tạo động lực phát triển giáo dục và đào tạo

Giáo dục đại học là trụ cột phát triển đất nước

Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), với dự thảo Văn kiện của Đại hội và các Nghị quyết được Bộ Chính trị ban hành trước đó có ý nghĩa vô cùng to lớn, đánh dấu bước ngoặt có tính lịch sử trong sự phát triển của giáo dục; trong đó có lĩnh vực giáo dục đại học.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng có ý nghĩa quan trọng, thể hiện đổi mới tư duy, mang tầm chiến lược, đột phá về phát triển giáo dục và đào tạo với quan điểm “giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc”.

Giáo dục, trong đó có giáo dục đại học được coi là trụ cột phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đặc biệt trên phương diện nâng tầm trí tuệ dân tộc, phát triển toàn diện văn hoá và con người Việt Nam, kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các quan điểm, chủ trương, định hướng mới của Đảng tại Đại hội XIV có tầm chiến lược, tăng cường tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, đưa thể chế, từ chỗ là điểm nghẽn, trở thành động lực cho phát triển giáo dục.

Từ đường lối của Đảng đến chính sách, pháp luật của Nhà nước và hệ giá trị văn hoá mới - đang kiến tạo môi trường thể chế thuận lợi chưa từng có cho sự phát triển của giáo dục.

Điểm nhấn quan trọng là các văn kiện của Đảng định hướng rõ nét, cung cấp nguồn lực đột phá, không chỉ nguồn lực từ phía Nhà nước, mà quan trọng hơn là cơ chế để khơi thông và phát huy nội lực của các cơ sở giáo dục, huy động nguồn lực xã hội, cả trong nước và quốc tế, cả nhân lực, tài lực và vật lực cho sự phát triển của giáo dục.

Kiến tạo và hoàn thiện thiết chế phát triển giáo dục với việc tái cấu trúc hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng tinh, gọn, mạnh. Với cơ cấu tổ chức và bộ máy mới, cộng với đội ngũ lãnh đạo ngành Giáo dục được chọn lọc kỹ càng, xứng tầm, ngành Giáo dục sẽ có được "cơ thể" mạnh mẽ, tràn đầy sức sống, để bước vào kỷ nguyên mới.

Điều đặc biệt, với những chính sách đột phá hướng đến người học, người dạy đã thể hiện tính ưu việt của nền giáo dục định hướng xã hội chủ nghĩa; trong đó đặc biệt nhấn mạnh quan điểm, triết lý “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, “nhà trường gắn liền với xã hội” đã thực sự mở ra con đường mới cho sự phát triển của GD; trong đó có giáo dục đại học Việt Nam, để giáo dục nước nhà vươn tầm, sánh vai với các nền giáo dục tiên tiến trên hoàn cầu.

Đặt con người và văn hóa vào trung tâm của phát triển bền vững

GS.TS Hoàng Anh Tuấn cho rằng, các trường đại học rất chủ động tham gia công tác chuẩn bị: Các cấp ủy Đảng tại các trường đại học tham gia sâu vào quá trình góp ý văn kiện và thực hiện các nhiệm vụ được giao với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Đối với Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), Đảng ủy đã chủ động xây dựng, ban hành và tổ chức triển khai thực hiện các nghị quyết của Bộ Chính trị, đặc biệt là các nghị quyết liên quan trực tiếp đến lĩnh vực giáo dục, đào tạo và khoa học công nghệ.

Đảng ủy Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) đã cập nhật và nắm bắt các cơ hội về chủ trương, chính sách có liên quan được xác định trong văn kiện đại hội Đảng lần thứ 14 để chủ động xây dựng kế hoạch, triển khai các báo cáo tư vấn chính sách cho các Bộ, ngành, địa phương trên một số lĩnh vực thuộc thế mạnh như: Các vấn đề về phát triển văn hóa và phát huy nguồn lực văn hóa; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; Xúc tiến triển khai các tư vấn chính sách và báo cáo quốc gia trên nền tảng tri thức khoa học xã hội nhân văn…

Cũng theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, các Nghị quyết của Bộ Chính trị thời gian qua thể hiện tầm nhìn chiến lược rõ ràng, nhất quán và quyết liệt, đặt con người và văn hóa vào trung tâm của phát triển bền vững; đồng thời, khẳng định mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ giữa chính trị - kinh tế, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo và văn hóa.

Nghị quyết 57 đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực then chốt; Nghị quyết 71 nhấn mạnh đột phá phát triển giáo dục – đào tạo gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và Nghị quyết 80 lần đầu tiên khẳng định văn hóa giữ vai trò nền tảng tinh thần, sức mạnh mềm và là nguồn lực nội sinh, là động lực phát triển bền vững. Điểm xuyên suốt và rất mới của ba nghị quyết là lấy con người làm trung tâm, tri thức làm nền tảng, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế làm đòn bẩy.

Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn xác định sứ mệnh tiên phong của mình trong đào tạo tinh hoa, nghiên cứu liên ngành, tư vấn chính sách hiệu quả, thiết thực; đồng thời, kết nối và lan tỏa các giá trị văn hóa, nhân văn Việt Nam với thế giới.

Với đội ngũ các nhà trí thức, chuyên gia hàng đầu về lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn ở Việt Nam, Nhà trường hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm tri thức đỉnh cao của Việt Nam và khu vực.

Qua đó, đóng góp trực tiếp vào hoạch định chính sách, cung cấp luận cứ khoa học cho Đảng và Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế, xây dựng hệ giá trị quốc gia, giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới, xây dựng nền tảng văn hóa – xã hội vững chắc giai đoạn vươn mình mạnh mẽ của đất nước.

Đổi mới toàn diện và thực chất

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt, có tính tiên quyết là phải tạo ra đột phá thể chế chính sách, hạ tầng khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, các cơ sở giáo dục đại học cần đổi mới toàn diện và thực chất, chiến lược và đồng bộ, từ quản trị đại học, đào tạo, nghiên cứu đến chuyển giao tri thức, tư vấn chính sách và hội nhập quốc tế.

Các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu, cần chuyển mạnh từ ‘mở rộng quy mô’ sang “nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động”, tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài, nhân lực tinh hoa, nhân lực cho các ngành, lĩnh vực mũi nhọn và công nghệ chiến lược, cũng như nhân lực cho các ngành khoa học cơ bản rường cột cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu phải đồng thời là trung tâm sáng tạo tri thức, nghiên cứu khoa học đỉnh cao, là trung tâm tư vấn chính sách, dự báo chiến lược tin cậy, sắc bén, hiệu quả cho Đảng và Nhà nước.