 |
| Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Hà An. |
AI chỉ là công cụ hỗ trợ
Sáng 18/9, tại TPHCM, Bộ GD&ĐT phối hợp với Trường Đại học Văn Lang tổ chức hội thảo “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục - từ nhận thức đến hành động”. Hội thảo có sự tham gia của đại diện 34 Sở GD&ĐT các địa phương, đại diện các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp. Đây là dịp để các cơ quan quản lý, nhà trường, chuyên gia cùng trao đổi, thảo luận vai trò của trí tuệ nhân tạo, đề xuất các phương pháp nghiên cứu, ứng dụng công nghệ này vào trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong cơ sở giáo dục.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng cho biết, Bộ đã ban hành Khung nội dung và hướng dẫn triển khai giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông từ năm học 2026-2027. Yêu cầu đặt ra là giáo dục học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, có trách nhiệm, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học và quản trị nhà trường.
Để thực hiện mục tiêu này, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng đề nghị các đại biểu tham dự hội thảo tập trung thảo luận nhiều vấn đề cốt lõi. Ông cho rằng, để ứng dụng AI phải bắt đầu từ bài toán giáo dục, không bắt đầu từ công cụ. Các ứng dụng AI cần ưu tiên hỗ trợ học sinh gặp khó khăn, giảm công việc hành chính cho giáo viên, nâng cao chất lượng học liệu và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý. “Thành công phải đo bằng kết quả giáo dục và hiệu quả thực tế, không phải số lượng tài khoản hay phần mềm”, Thứ trưởng nói.
Đề cập đến vai trò ra quyết định, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng yêu cầu việc này phải thuộc về nhà giáo. Trí tuệ nhân tạo có thể gợi ý, soạn thảo, phân tích, còn nhà giáo phải kiểm chứng, quyết định và chịu trách nhiệm chuyên môn. Ông nhìn nhận, trí tuệ nhân tạo không được thay con người đưa ra quyết định cuối cùng về đánh giá và quyền lợi của người học.
“Các phần mềm AI trước khi sử dụng, phải được đánh giá về độ chính xác, an toàn dữ liệu, khả năng tích hợp và sự phù hợp sư phạm. Sản phẩm không đáp ứng yêu cầu phải được tiếp tục hoàn thiện hoặc không sử dụng”, Thứ trưởng nói.
Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Hà An.
Lãnh đạo Bộ GD&ĐT yêu cầu các cơ sở giáo dục sử dụng AI đảm bảo công bằng, an toàn và nâng cao năng lực làm chủ. Về nghiên cứu, phát triển công nghệ, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng đề nghị các trường đại học, viện nghiên cứu giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, phát triển, kiểm chứng, chuyển giao giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo và cung cấp bằng chứng cho quản lý. Doanh nghiệp là đơn vị phối hợp cung cấp công nghệ, chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn, chi phí sản phẩm. Cơ quan quản lý hoàn thiện quy định, tiêu chuẩn và cơ chế giám sát.
“Ứng dụng AI từ nhận thức đến hành động phải được thể hiện bằng việc làm cụ thể, mang lại kết quả trung thực. Trí tuệ nhân tạo phải giúp nhà giáo dạy tốt hơn, người học tiến bộ hơn và nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn”, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nói.
Sử dụng AI thế nào để hiệu quả
Tại hội thảo, đại diện các nhà quản lý giáo dục, nhà trường chia sẻ góc nhìn về ứng dụng AI làm sao đạt được hiệu quả cao nhất, cũng như đặt ra các vấn đề về đạo đức sử dụng, thích ứng với những ảnh hưởng do AI mang lại.
Theo GS.TS Võ Nguyễn Quốc Bảo, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang, những năm qua AI chuyển từ lĩnh vực công nghệ chuyên sâu thành một phần của đời sống xã hội. Trong lĩnh vực giáo dục, sự thay đổi diễn ra nhanh chóng khi AI có thể hỗ trợ người học, giảng viên phát triển dữ liệu học liệu, mở rộng tiếp cận tri thức.
Ông cho rằng, sự phát triển của AI đặt ra câu hỏi về sự phụ thuộc vào nó, đạo đức sử dụng công nghệ, vai trò người thầy… Do đó, AI hiện diện trong giáo dục cốt lõi là để các cơ sở đào tạo nhìn nhận và thích ứng với những thay đổi do trí tuệ nhân tạo mang lại.
“Hội thảo không chỉ chia sẻ xây dựng xu hướng mới về AI, mà là cơ hội để các chuyên gia cùng trao đổi các thực tiễn đặt ra, chia sẻ cách tiếp cận sử dụng AI phù hợp với thực tiễn. Các đại học cần chủ động phát triển các giải pháp đưa AI vào các trường phổ thông, phối hợp doanh nghiệp phát triển các ứng dụng AI mang lại giá trị thiết thực cho ngành giáo dục”, GS Bảo nói.
Tham luận tại hội thảo, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, thành phố hiện có 2,6 triệu học sinh với quy mô rất lớn. Do đó, việc cá nhân hóa quá trình học tập mỗi em là vấn đề lớn cần giải quyết bởi đây là công việc không không thể dựa vào thầy cô, hệ thống EMS truyền thống mà cần công cụ AI để đưa mục tiêu này thành hiện thực.
Theo lãnh đạo Sở GD&ĐT TPHCM, để ứng dụng AI vào hoạt động giáo dục, Sở đã và đang đưa ra các cơ chế về đồng bộ dữ liệu tập trung, chuẩn hóa, định danh học liệu số; xây dựng tiêu chuẩn công nhận trường học số. Theo ông Quốc, việc đưa AI từ thử nghiệm vào vận hành thực tế phục vụ học sinh là bài toán khổng lồ về nền tảng và quản trị.
Thành phố sẽ tổ chức các chương trình tập huấn, bồi dưỡng nhằm thay đổi thói quen giáo viên để họ làm chủ AI, biến AI thành trợ lý của mình. Thông qua AI, ngành giáo dục sẽ đánh giá học sinh bằng quá trình thay vì điểm số với các giáo trình kỹ thuật số và cơ sở dữ liệu về quá trình học tập của học sinh. AI cũng hỗ trợ bù đắp lỗ hổng kiến thức cho các em.
“AI chỉ là công cụ hỗ trợ, người thầy luôn nắm quyền quyết định cao nhất trong việc đánh giá học sinh”, ông Quốc nói.
Các chuyên gia phát biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: Hà An.
Về ứng dụng AI trong nhà trường, Sở GD&ĐT sẽ phối hợp với một số đơn vị liên quan triển khai thí điểm một số trường học đủ điều kiện trước khi nhân rộng, sau đó sẽ tổ chức đánh giá, chỉnh sửa làm cơ sở nhân rộng. Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM mong muốn Bộ GD&ĐT sớm ban hành cơ chế thử nghiệm (sandbox) để các địa phương có cơ sở phát triển hệ thống AI đột phá nâng cao chất lượng giáo dục.
TS Nguyễn Mạnh Dũng, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho biết, ông và các cộng sự đã phát triển nền tảng hỗ trợ học sinh tự học tại nhà, giúp các em bù đắp lỗ hổng kiến thức. Nền tảng hoạt động như “gia sư thông minh" giải đáp thắc mắc, hướng dẫn từng bước học tập theo lộ trình và khuyến khích học sinh tự học. Mô hình AI cũng giúp giáo viên ra đề, chấm bài, quản lý lớp và theo dõi tiến độ học tập học sinh. Phía gia đình, công cụ này giúp phụ huynh theo dõi tiến độ học tập con mình, phối hợp nhà trường trong các vấn đề khác.
Tuy nhiên, TS Dũng cho rằng dù phát triển mô hình AI nào, các nhà khoa học cần làm chủ công nghệ, trong xây dựng mô hình ngôn ngữ cho tiếng Việt, dữ liệu sạch và có chủ quyền, hạ tầng lưu trữ dữ liệu trong nước… Điều này giúp Việt Nam chủ động phát triển, kiểm soát và mở rộng các mô hình AI dùng trong giáo dục mang tính bền vững.
