 |
Trong một thời gian dài, việc phát triển cơ sở giáo dục nhiều điểm trường với quy mô nhỏ là lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tiễn, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khi hạ tầng giao thông, điện lưới, Internet còn hạn chế. Cách làm này đã giúp bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục cho mọi trẻ em và thực hiện tốt mục tiêu phổ cập giáo dục.
Bối cảnh phát triển hiện nay đã có nhiều thay đổi căn bản. Hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng đồng bộ giúp việc đi lại, kết nối giữa các khu vực trở nên thuận lợi hơn. Chuyển đổi số, Internet và các công nghệ mới cũng mở ra phương thức quản trị, điều hành hiệu quả, giảm đáng kể những rào cản về khoảng cách. Đồng thời, việc sắp xếp đơn vị hành chính đã hình thành không gian phát triển và quy mô dân số mới.
Trong điều kiện đó, mô hình nhiều trường có quy mô nhỏ, đầu mối quản lý phân tán, cơ sở vật chất sử dụng chưa hiệu quả đã bộc lộ những bất cập; cần tiếp tục được rà soát, sắp xếp để nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng giáo dục.
Thời gian qua, cùng quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và đổi mới hệ thống sự nghiệp công lập, nhiều địa phương đã chủ động rà soát, sắp xếp mạng lưới trường học, tinh gọn đầu mối quản lý và bước đầu đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục rà soát, sắp xếp phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu của Bộ GD&ĐT về việc từ ngày 1/7 thực hiện thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn có phân hiệu, điểm trường là hết sức cần thiết.
Nguyên tắc triển khai được Bộ GD&ĐT xác định rất rõ và lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng xuyên suốt. Trong đó nhấn mạnh: không sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối; tuân thủ các nguyên tắc chuyên môn và khoa học giáo dục; lấy người học làm trung tâm; bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục của mọi học sinh; gắn sắp xếp mạng lưới với đổi mới quản trị nhà trường và tinh gọn đầu mối quản lý…
Những nguyên tắc đó cho thấy thành công của quá trình sắp xếp sẽ không được đo bằng số lượng trường được sáp nhập, hay số lượng đầu mối được cắt giảm. Thước đo quan trọng hơn là chất lượng giáo dục có được nâng lên hay không; nguồn lực đầu tư, nhân lực, cơ sở vật chất có được sử dụng hiệu quả hơn hay không; học sinh có được học tập trong điều kiện tốt hơn hay không; đội ngũ nhà giáo có yên tâm công tác và phát huy năng lực hay không.
Để đạt được mục tiêu ấy, mỗi địa phương cần rà soát kỹ điều kiện thực tiễn trước khi triển khai; tính toán hợp lý quy mô trường lớp, quỹ đất, khoảng cách địa lý, hạ tầng giao thông và hạ tầng số; đồng thời xây dựng phương án nhân sự phù hợp, công khai, minh bạch, có chính sách đối với đội ngũ chịu tác động sau sắp xếp để hạn chế tâm lý băn khoăn, xáo trộn. Đặc biệt, cần thiết lập mô hình quản trị trường học hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.
Nếu được triển khai trên cơ sở khoa học, phù hợp thực tiễn từng địa phương và luôn đặt lợi ích của người học lên hàng đầu, chủ trương này sẽ trở thành một dấu mốc quan trọng trong tiến trình đổi mới quản trị giáo dục; góp phần hiện thực hóa yêu cầu chuyển từ "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", tạo nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
