Hiệu quả thực thi Nghị quyết 241/NQ-CP của ngành than

Áp lực bảo đảm an ninh năng lượng 

Nhu cầu năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ngày càng gia tăng, trong đó than vẫn giữ vai trò quan trọng đối với hệ thống điện và nhiều ngành sản xuất chủ lực. Yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia vì vậy đặt ra nhiệm vụ cấp thiết đối với các doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực năng lượng.

Trong khuôn khổ triển khai Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 937/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 241/NQ-CP ngày 19/12/2024 ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 937/NQ-UBTVQH15 ngày 13/12/2023 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển năng lượng giai đoạn 2016 - 2021. Kế hoạch đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các tập đoàn kinh tế nhà nước trong việc chủ động tổ chức thực hiện các giải pháp bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, lâu dài cho nền kinh tế, gắn với thăm dò, đầu tư, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Theo Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), việc triển khai Nghị quyết 241/NQ-CP không chỉ là nhiệm vụ hành chính thuần túy mà còn gắn với những thách thức lớn về tài nguyên, đầu tư, công nghệ và tổ chức sản xuất.

Thực tiễn cho thấy, các mỏ than hiện hữu ngày càng xuống sâu, điều kiện khai thác phức tạp hơn, trong khi yêu cầu về an toàn, môi trường và hiệu quả kinh tế ngày càng cao. Đây là những vấn đề đòi hỏi các tập đoàn kinh tế nhà nước phải có cách tiếp cận bài bản, dài hạn, thay vì các giải pháp mang tính ngắn hạn.

Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở công tác thăm dò và chuẩn bị nguồn tài nguyên than. Quá trình thăm dò mỏ phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về khoáng sản, môi trường và đầu tư, với nhiều khâu thủ tục kéo dài từ lập hồ sơ, thẩm định đến cấp phép. Trong khi đó, yêu cầu bổ sung trữ lượng than phục vụ sản xuất, đặc biệt là cho điện, lại mang tính cấp bách và có tác động trực tiếp đến cân đối cung - cầu năng lượng. Chính từ yêu cầu này, TKV đã tổ chức triển khai nhiều đề án thăm dò mỏ theo đúng quy định, đồng thời tập trung hoàn thiện hồ sơ, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm vừa tuân thủ pháp luật, vừa hạn chế nguy cơ phát sinh “độ trễ” trong cung ứng than cho nền kinh tế.

Cùng với thăm dò, vấn đề đầu tư và triển khai các dự án khai thác cũng là thách thức lớn. Nhiều dự án khai thác hầm lò, lộ thiên và cải tạo, mở rộng mỏ có quy mô lớn, tổng mức đầu tư cao, thời gian chuẩn bị và thực hiện kéo dài. Trong bối cảnh đó, việc cân đối nguồn vốn, kiểm soát tiến độ và bảo đảm hiệu quả đầu tư trở thành yêu cầu then chốt.

Báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 241/NQ-CP của TKV cho thấy, tập đoàn đã tập trung rà soát, phân loại các dự án theo từng giai đoạn, từ chuẩn bị đầu tư đến triển khai và hoàn thành, nhằm bảo đảm phù hợp với quy hoạch và khả năng thực hiện.

Giải pháp cho giai đoạn 2030 - 2050

Từ những vấn đề đặt ra về bảo đảm an ninh năng lượng, áp lực duy trì nguồn cung than ổn định cho sản xuất điện, yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư cũng như thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng, bài toán đối với các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực năng lượng không còn dừng ở sản lượng đơn thuần. Trọng tâm đang chuyển dần sang chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sản xuất và năng lực thích ứng dài hạn.

Theo báo cáo của TKV, định hướng này được thể hiện rõ trong các nhiệm vụ và giải pháp triển khai thời gian tới. Một trong những nội dung được đặt ra là yêu cầu đổi mới công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất - kinh doanh. Trong điều kiện khai thác ngày càng khó khăn, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong thăm dò, khai thác, sàng tuyển và quản lý mỏ được xem là giải pháp then chốt để nâng cao năng suất, giảm tổn thất tài nguyên và bảo đảm an toàn lao động. 

Cùng với yêu cầu đổi mới công nghệ, nguồn nhân lực được xem là yếu tố mang tính nền tảng đối với quá trình bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ sư và người lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực quản trị doanh nghiệp, công nghệ, ngoại ngữ và kỹ năng chuyên môn, trở thành yêu cầu tất yếu. Trong xu thế chuyển dịch năng lượng và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, chất lượng nguồn nhân lực được coi là điều kiện quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, cũng như năng lực thích ứng trước những thay đổi dài hạn của ngành năng lượng.

Một yêu cầu khác xuyên suốt quá trình triển khai các nhiệm vụ là sự hài hòa giữa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường. Các dự án khai thác than trong giai đoạn tới được đặt trong yêu cầu tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật về môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực. 

Nhìn tổng thể, quá trình triển khai Nghị quyết 241/NQ-CP đã làm rõ những vấn đề cốt lõi đặt ra đối với ngành than trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Từ nhận diện thách thức về tài nguyên, đầu tư, công nghệ đến yêu cầu đổi mới quản trị và phát triển nguồn nhân lực, các giải pháp đang được định hình theo hướng tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong trung và dài hạn.

Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đang đặt ra đồng thời nhiều yêu cầu về duy trì nguồn cung ổn định, nâng cao hiệu quả đầu tư và thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng. Quá trình triển khai các nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ cho thấy bài toán không chỉ nằm ở sản lượng, mà còn ở chất lượng tăng trưởng, năng lực ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường. Việc hài hòa các mục tiêu này trở thành thước đo quan trọng đối với hiệu quả thực thi chính sách trong lĩnh vực năng lượng, nhất là trong trung và dài hạn.