Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) không chỉ là nơi hội tụ các dòng vốn xuyên biên giới mà còn được ví như “trái tim” của hệ thống tài chính toàn cầu. Trong đó, hệ thống ngân hàng giữ vai trò nền tảng, vừa là huyết mạch cung ứng thanh khoản, vừa là trụ cột trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và định giá tài sản.
Việc tham gia IFC đòi hỏi các ngân hàng phải chủ động nắm bắt cơ hội và quản trị rủi ro hệ thống, qua đó nâng cấp các ngân hàng từ công cụ tài chính nội địa thành định chế tài chính toàn cầu, làm chủ dòng vốn xuyên biên giới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đóng góp vào sự thịnh vượng bền vững.
Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 222/2025/QH15, ngày 27/6/2025 thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC), có hiệu lực từ ngày 01/9/20251. Đây không chỉ là việc xây dựng một khu vực địa lý đặc biệt mà còn là một “thiết kế thể chế đột phá” nhằm tạo lập sân chơi tài chính đẳng cấp khu vực tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng theo mô hình “một trung tâm, hai địa điểm”.
IFC được kỳ vọng là một hệ sinh thái tài chính toàn diện, nơi quy tụ các dịch vụ tài chính truyền thống, công nghệ tài chính (fintech) và tài sản số. Trong hệ sinh thái đó, HTNH được xác định là “hạt nhân” và cấu phần cốt lõi. Tại TP. Hồ Chí Minh, các ngân hàng MB, TPBank, SHB, Nam A Bank, HDBank tham gia với vai trò thành viên sáng lập2. Ngân hàng Nhà nước (SBV) với tư cách là cơ quan quản lý, giám sát và điều hành chính sách tiền tệ.
Các ngân hàng trong IFC đóng vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực, thực hiện nhiệm vụ thu hút và phân bổ vốn từ các định chế tài chính toàn cầu vào Việt Nam; đồng thời là cầu nối trực tiếp giữa hệ thống tài chính trong nước với mạng lưới thanh toán toàn cầu (SWIFT, CBDC xuyên biên giới), góp phần giảm chi phí, rào cản, độ trễ và rủi ro trong dòng vốn và thương mại quốc tế.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động tín dụng, các ngân hàng lớn tham gia sâu vào việc xây dựng nền tảng kỹ thuật và hạ tầng tài chính cho Trung tâm, bao gồm phát triển hệ thống thanh toán, lưu ký, bù trừ, xây dựng nền tảng công nghệ lõi (core banking) hiện đại và tham gia vận hành Sở giao dịch hàng hóa cũng như thị trường vốn. Nhờ đó, các ngân hàng trong IFC có điều kiện phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính chuyên sâu như tài chính xanh, tài chính chuỗi cung ứng xuyên biên giới, ngân hàng đầu tư, quản lý quỹ toàn cầu và các dịch vụ liên quan đến tài sản số, góp phần nâng cấp toàn bộ hệ sinh thái tài chính Việt Nam.
Việc tham gia IFC cho phép các ngân hàng mở rộng vai trò truyền thống, hướng đến các mục tiêu chiến lược cụ thể như: thành lập pháp nhân riêng trong Trung tâm (công ty con hoặc đơn vị thành viên) để tách bạch rủi ro; tham gia các lĩnh vực tài chính phức tạp (ngân hàng đầu tư, tài chính xuyên biên giới); hợp tác về công nghệ tài chính, biến IFC thành môi trường thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình kinh doanh mới.
Cơ hội và rủi ro
Tham gia IFC, các ngân hàng đứng trước nhiều cơ hội phát triển vượt trội. Trước hết, các ngân hàng được tiếp cận thị trường vốn quốc tế và khách hàng toàn cầu, có thể huy động vốn với chi phí cạnh tranh từ các định chế tài chính quốc tế (ADB, IFC, WB, các quỹ đầu tư toàn cầu), phục vụ trực tiếp nhà đầu tư nước ngoài, tập đoàn đa quốc gia và mở rộng quan hệ đại lý với các ngân hàng quốc tế hàng đầu như J.P. Morgan, HSBC, Standard Chartered…
Bên cạnh đó, IFC là môi trường lý tưởng để phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính tiên tiến, tham gia thị trường vàng, tài sản số, chứng chỉ quỹ đầu tư mới, sản phẩm phái sinh, công cụ phòng ngừa rủi ro hiện đại, cũng như thử nghiệm CBDC và các mô hình ngân hàng số. Đây cũng là cơ hội học hỏi thông lệ quốc tế (Basel III/IV, IFRS), xây dựng thương hiệu, uy tín trên trường quốc tế, thu hút nhân tài nhờ chính sách ưu đãi thuế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và chuẩn mực quản trị.
Các ngân hàng Việt Nam có lợi thế cạnh tranh rõ rệt nhờ am hiểu thị trường và văn hóa bản địa, sở hữu mạng lưới khách hàng doanh nghiệp lớn có nhu cầu quốc tế hóa, duy trì quan hệ đối tác chiến lược với các tập đoàn kinh tế lớn trong nước (Vingroup, Petrolimex, Viettel) và thể hiện sự linh hoạt trong triển khai, vận hành so với các ngân hàng ngoại.
Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội, các ngân hàng trong IFC cũng đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức liên quan đến pháp lý, tuân thủ, kiểm soát dòng vốn, tín dụng, thị trường, vận hành, công nghệ cũng như rủi ro từ việc kết nối thanh khoản giữa các trung tâm tài chính khác.
Rủi ro tuân thủ và kiểm soát dòng vốn: IFC yêu cầu báo cáo mọi giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế từ 1.000 USD trở lên3; các ngân hàng phải áp dụng tiêu chuẩn phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố (AML/CFT) khắt khe hơn so với quy định trong nước. Nghiêm cấm huy động vốn từ tổ chức/cá nhân ngoài IFC tại Việt Nam và yêu cầu phân tách rõ ràng giao dịch trong và ngoài trung tâm.
Rủi ro tín dụng và thị trường: Ngân hàng nội địa tại IFC phải cạnh tranh không cân sức với các ngân hàng toàn cầu có quy mô tài sản lớn gấp nhiều lần (ICBC, JPMorgan Chase, Bank of America)4; yêu cầu vốn và năng lực quản trị rủi ro ở cấp độ quốc tế; khách hàng mới, hồ sơ tín dụng chưa được kiểm chứng; biến động tỷ giá và lãi suất toàn cầu tác động mạnh hơn.
Rủi ro về công nghệ: IFC vận hành các mô hình tài chính mới (tài sản số, tài chính xanh) đòi hỏi nền tảng công nghệ vượt trội, trong khi các ngân hàng Việt Nam còn nhiều điểm yếu về hạ tầng, hệ thống dữ liệu, kết nối thanh toán quốc tế tần suất cao, an ninh mạng và thiếu nhân lực công nghệ trình độ cao.
Rủi ro kết nối thanh khoản xuyên múi giờ: Sự khác biệt về thời gian giao dịch giữa Việt Nam với các trung tâm tài chính khác (London, New York) gây khó khăn trong điều chỉnh dòng tiền tức thời, trễ thanh toán liên ngân hàngkhi giao dịch phát sinh vào cuối giờ, không khớp thời gian cắt lệnh dẫn đến thất thoát cơ hội hoặc phát sinh chi phí vay qua đêm.
Rủi ro hệ thống: Các cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, biến động địa chính trị hoặc sự sụp đổ của một định chế tài chính lớn có thể lây lan nhanh chóng vào IFC do tính kết nối cao, như bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khủng hoảng Credit Suisse (Thụy Sĩ) năm 20235 hay xung đột tại Trung Đông hiện nay6.
Ngoài ra, các ngân hàng thành viên tại IFC sẽ không được hưởng các chính sách can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, tái cấp vốn hay cho vay đặc biệt khi gặp rủi ro (cơ chế “không cứu trợ” nếu được áp dụng) nhằm ngăn ngừa rủi ro lan tỏa, tuân thủ thông lệ quốc tế và tách bạch dòng vốn.
Chiến lược tận dụng cơ hội và kiểm soát rủi ro
Một là, hoàn thiện khung pháp lý và thể chế đặc thù cho IFC, bao gồm Luật khung và các nghị định hướng dẫn về tổ chức, hoạt động IFC. Trong đó quy định rõ các chính sách ưu đãi thuế, tự do hóa chuyển vốn, cơ chế giải quyết tranh chấp bằng trọng tài quốc tế. Thành lập cơ quan giám sát IFC độc lập (tương tự MAS - Singapore). Ban hành cơ chế phá sản xuyên biên giới và bảo hiểm tiền gửi đặc thù cho các ngân hàng hoạt động trong IFC, tách biệt với hệ thống bảo hiểm tiền gửi nội địa; Quy chế chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố (AML/CFT) nhưng có điều chỉnh phù hợp với giao dịch quốc tế tốc độ cao. Ký kết hoặc gia nhập các hiệp định tránh đánh thuế hai lần với các trung tâm tài chính lớn. Yêu cầu khung pháp lý đảm bảo IFC hoạt động hiệu quả nhưng phải đảm bảo an toàn kinh tế vĩ mô7.
Hai là, các ngân hàng chủ động xây dựng chiến lược tham gia IFC theo cách tiếp cận bài bản. Xác định vai trò kép (thành viên sáng lập và nhà đầu tư chiến lược). Thành lập pháp nhân riêng biệt để vận hành linh hoạt và kiểm soát rủi ro. Tập trung vào các lĩnh vực đột phá, có giá trị gia tăng cao (hạ tầng thanh toán tiên tiến, tài chính xanh, ngân hàng số, fintech); phát triển các dịch vụ tài chính quốc tế (bảo lãnh phát hành trái phiếu, tư vấn M&A xuyên biên giới, quản lý quỹ toàn cầu).
Chuyển dịch mô hình cạnh tranh từ huy động vốn nội địa sang phân bổ vốn toàn cầu; từ cạnh tranh bằng số lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại, dịch vụ chuyên sâu và năng lực quản trị tiên tiến. Tận dụng cơ hội từ nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam8, tham gia sâu hơn vào thị trường tài sản số và các sản phẩm tài chính phái sinh chuẩn quốc tế. Xây dựng năng lực quản trị rủi ro toàn diện, áp dụng các tiêu chuẩn Basel III/IV về an toàn vốn và thanh khoản, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố (AML/CFT).
Ba là,xây dựng đội ngũ chuyên gia tài chính có kinh nghiệm quốc tế. Có cơ chế thu hút và giữ chân nhân tài thông qua chính sách lương thưởng cạnh tranh, phúc lợi toàn cầu và môi trường làm việc đa văn hóa. Đào tạo và luân chuyển cán bộ giữa các ngân hàng; tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn về chuẩn mực tài chính quốc tế, quản trị rủi ro toàn cầu và thị trường phái sinh. Đào tạo nhân lực gắn với công nghệ, nâng cao kỹ năng số, trang bị các công cụ phân tích hiện đại, công nghệ tài chính tiên tiến để đánh giá rủi ro chính xác, tối ưu hóa lợi nhuận bền vững. Chuyển giao tri thức giữa chuyên gia nước ngoài và nhân sự nội địa.
Bốn là, tăng cường quản trị rủi ro hệ thống theo các trụ cột: Tuân thủ quy định về cấp phép và dòng vốn; áp dụng tiêu chuẩn quản trị rủi ro theo Basel III (xếp hạng nội bộ IRB, đa dạng hóa danh mục, trích lập dự phòng theo tổn thất dự kiến, đo lường VaR hàng ngày, phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất); xây dựng hệ thống công nghệ và dữ liệu tiên tiến, đảm bảo vận hành tự động 24/7 để giảm thiểu rủi ro thanh khoản xuyên múi giờ; giám sát giao dịch thông minh và xác thực khách hàng nâng cao; giám sát chặt chẽ phòng, chống rửa tiền với bộ phận tuân thủ AML/CFT riêng, hệ thống báo cáo giao dịch đáng ngờ và kiểm toán nội bộ định kỳ.
Năm là, quản trị mối quan hệ với ngân hàng mẹ. Phân cấp tài chính linh hoạt, xác định rõ hạn mức và thẩm quyền quyết định của chi nhánh/con, giảm phụ thuộc vào phê duyệt từng lần, đảm bảo chủ động ứng phó khi có biến động. Xây dựng cơ chế báo cáo khẩn cấp, thiết lập quy trình báo động riêng với ngân hàng mẹ, bao gồm đầu mối trực tiếp, khung thời gian phản hồi bắt buộc và phương án hỗ trợ vốn, thanh khoản ngay lập tức. Thường xuyên đánh giá chất lượng phối hợp, minh bạch hóa các cam kết tài chính, xây dựng kịch bản ứng phó chung để tránh đứt gãy truyền thông khi xảy ra khủng hoảng.
Sáu là, học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng quốc tế. Chẳng hạn, BNP Paribas (Pháp) xây dựng hệ sinh thái nhân sự thích ứng cao, tuyển dụng, đào tạo bài bản, thiết lập “Trung tâm Tài chính” nội bộ để quản lý dữ liệu, kiểm soát báo cáo theo IFRS và đảm bảo tuân thủ quy định thanh khoản. BBVA (Tây Ban Nha) thực hiện luân chuyển nhân sự giữa các thị trường, phá vỡ “vùng an toàn” để tạo ra giải pháp sáng tạo. UOB (Singapore) nhấn mạnh năng lực chuyên môn về quản trị rủi ro, tuân thủ và công nghệ là những yếu tố cốt lõi9. Bài học chính từ các ngân hàng lớn trên thế giới là khả năng vận hành một cỗ máy vừa kỷ luật cao (đáp ứng giám sát và rủi ro toàn cầu), vừa linh hoạt (thích nghi với văn hóa, tốc độ và nhu cầu địa phương), coi trung tâm tài chính như “phòng thí nghiệm sống” để phát triển năng lực cạnh tranh xuyên biên giới.
Như vậy, tham gia IFC, các ngân hàng có nhiều cơ hội phát triển, được hưởng lợi từ môi trường thanh khoản dồi dào, cơ chế ưu đãi về thuế, pháp lý và sự kết nối với các định chế toàn cầu. Tuy nhiên, khi bước vào sân chơi quốc tế, các ngân hàng cũng phải đối diện với rủi ro hệ thống cao hơn. Để thực sự trở thành động lực của IFC, các ngân hàng cần có lộ trình phát triển cân bằng giữa khai thác cơ hội và củng cố năng lực quản trị rủi ro, qua đó góp phần xây dựng trung tâm tài chính minh bạch, ổn định và hoạt động hiệu quả.
Chú thích:
1. Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội: Về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, https://vanban.chinhphu.vn, truy cập ngày 13/4/2026.
2. Minh Thuận (2026), Vì sao Vietcombank, VietinBank, MB, Nam A Bank cùng lúc muốn vào IFC? https://nguoiquansat.vn, ngày 24/3/2026.
3. Tùng Thư (2025), Chuyển tiền điện tử từ 1.000 USD tại trung tâm tài chính quốc tế phải báo cáo, https://vneconomy.vn, ngày 19/8/2025.
4. DNSE (2024), 10 ngân hàng lớn nhất thế giới, https://www.dnse.com.vn, truy cập ngày 13/4/2026.
5. Minh Ngọc (2023), Lo ngại về ngân hàng lan sang châu Âu khi cổ phiếu của Credit Suisse và một số ngân hàng lớn đồng loạt giảm, https://thitruongtaichinhtiente.vn, ngày 16/3/2023.
6. Ngọc Minh (2026), Xung đột Trung Đông tác động mạnh đến thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế quý I/2026, https://thitruongtaichinhtiente.vn, ngày 13/4/2026.
7. Ngô Hải (2025), Kinh nghiệm quốc tế và vai trò hệ thống ngân hàng trong Trung tâm tài chính, https://thitruongtaichinhtiente.vn, ngày 16/4/2025.
8. Việt Linh (2026), Đằng sau bước ngoặt lịch sử nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, https://tienphong.vn, ngày 08/4/2026.
9. Thu Trang (2026), Ngân hàng Nhà nước: Cần chủ động hơn trong việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế TP. HCM, https://mekongasean.vn, ngày 09/01/2026.
