Bức tranh thu nhập của hệ thống ngân hàng nửa đầu năm 2026 có chuyển biến đáng chú ý khi nguồn thu ngoài lãi, đặc biệt từ dịch vụ và thanh toán, tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số, dữ liệu và AI đang mở thêm dư địa gia tăng doanh thu.
Thu nhập ngoài lãi tăng mạnh
Thu nhập ngoài lãi của ngân hàng chủ yếu đến từ phí và dịch vụ, đầu tư và kinh doanh tài chính cùng các khoản thu khác như Bancassurance, cho thuê tài sản và tư vấn đầu tư. Đây là nguồn thu giúp các ngân hàng đa dạng hóa doanh thu, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.
Thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng quý II tăng mạnh
Theo SSI Research, trong quý II/2026, thu nhập từ phí dịch vụ của các ngân hàng trong phạm vi theo dõi tăng 54,3% so với cùng kỳ và 27,9% so với quý trước. Tổng thu nhập ngoài lãi tăng 17,7% so với cùng kỳ và 33,2% so với quý trước, cho thấy các mảng dịch vụ đang phục hồi và đóng góp ngày càng rõ hơn vào tăng trưởng lợi nhuận.
Còn theo báo cáo tổng hợp thông tin hội viên của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ của 27 ngân hàng trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 49.248 tỷ đồng, tăng 58% so với cùng kỳ.
Những ngân hàng có quy mô thu nhập dịch vụ lớn gồm Techcombank 6.811 tỷ đồng, VPBank 5.555 tỷ đồng, VietinBank 4.116 tỷ đồng, Sacombank 3.952 tỷ đồng, SHB 3.825 tỷ đồng, BIDV 3.585 tỷ đồng, MB 3.514 tỷ đồng và VIB 3.064 tỷ đồng.
Xét về tốc độ tăng trưởng, ABBank nổi bật khi lãi thuần từ dịch vụ tăng từ 22 tỷ đồng lên 1.263 tỷ đồng, gấp 57 lần cùng kỳ. VIB và SHB cùng tăng gần 4 lần; Sacombank tăng gần 2,4 lần, trong khi VPBank và PGBank tăng hơn 2 lần. NCB tăng 84%, Techcombank 73%, Nam A Bank và VietABank cùng tăng 61%.
Diễn biến này cho thấy các ngân hàng đang đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn thu, trong đó các hoạt động dịch vụ ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn bên cạnh tín dụng.
Xu hướng này càng đáng chú ý khi biên lãi ròng (NIM) chịu sức ép. Theo FiinRatings, NIM toàn ngành có thể tiếp tục duy trì dưới 3% trong năm 2026 khi chi phí vốn còn cao trong khi lợi suất cho vay có xu hướng thu hẹp. Điều này khiến phí dịch vụ, thanh toán, ngoại hối, quản lý tài sản, Bancassurance và tài trợ thương mại trở thành những nguồn thu được ngân hàng chú trọng hơn.
Chuyển đổi số mở rộng nguồn thu
Chuyển đổi số đang tác động trực tiếp đến khả năng tạo doanh thu ngoài lãi của ngân hàng. Nếu trước đây số hóa chủ yếu nhằm tự động hóa quy trình và tiết giảm chi phí, thì nay công nghệ còn giúp gia tăng giao dịch, tần suất sử dụng dịch vụ và khả năng bán chéo.
Để tạo nền tảng cho quá trình này, các ngân hàng đã dành nguồn lực rất lớn cho công nghệ và chuyển đổi số, với tổng mức đầu tư của nhiều ngân hàng lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Các khoản đầu tư tập trung vào nâng cấp hạ tầng công nghệ, phát triển ngân hàng số, hệ thống thanh toán, dữ liệu, điện toán đám mây, AI và các giải pháp bảo mật.
Chuyển đổi số đang chuyển từ mục tiêu “số hóa để tiết giảm chi phí” sang “số hóa để tạo giá trị”
Không chỉ đáp ứng nhu cầu giao dịch ngày càng cao của khách hàng, những nền tảng này còn giúp ngân hàng mở rộng quy mô và tần suất sử dụng dịch vụ, gia tăng khả năng bán chéo sản phẩm và tạo thêm nguồn thu phí. Đầu tư cho chuyển đổi số không chỉ là khoản chi cho hạ tầng và vận hành, mà đang dần trở thành một khoản đầu tư cho tăng trưởng doanh thu và nâng cao giá trị trên mỗi khách hàng.
Thanh toán số là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất xu hướng này. Mã QR, Mobile Banking, Open Banking và kết nối API giúp khách hàng thực hiện ngày càng nhiều hoạt động tài chính trên nền tảng số, qua đó mở rộng cơ hội tạo nguồn thu từ phí thanh toán và các dịch vụ liên quan.
Nền tảng số giúp ngân hàng tiếp cận lượng lớn khách hàng với chi phí thấp hơn mô hình truyền thống. Cùng với đó, dữ liệu từ các giao dịch số cung cấp thông tin về nhu cầu và hành vi tài chính của khách hàng. Khi được phân tích bằng Big Data và AI, dữ liệu có thể giúp ngân hàng cá nhân hóa sản phẩm, xác định thời điểm phù hợp để bán chéo các dịch vụ như ngoại hối, đầu tư, bảo hiểm hay quản lý tài sản.
AI và dữ liệu không chỉ hỗ trợ quản trị rủi ro mà đang dần trở thành công cụ kinh doanh, giúp ngân hàng mở rộng điểm chạm với khách hàng và tạo thêm cơ hội phát sinh doanh thu ngoài lãi.
Chuyển đổi số đang chuyển từ mục tiêu “số hóa để tiết giảm chi phí” sang “số hóa để tạo giá trị”, khi một nền tảng ngân hàng số hiệu quả có thể đồng thời tăng giao dịch, giảm chi phí phục vụ, giữ chân khách hàng và mở rộng doanh thu phí.
Thu nhập ngoài lãi tăng mạnh chưa đồng nghĩa với việc nguồn thu từ hoạt động tín dụng mất vai trò chủ đạo, nhưng cho thấy các ngân hàng đang từng bước đa dạng hóa nguồn thu. Về dài hạn, chuyển đổi số, dữ liệu và AI sẽ tiếp tục mở rộng dư địa tăng doanh thu dịch vụ và gia tăng giá trị trên mỗi khách hàng.
Đáng chú ý, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng dần đi vào chiều sâu, chú trọng chất lượng và hiệu quả, thu nhập ngoài lãi đang ngày càng khẳng định vai trò là “điểm tựa” quan trọng, giúp cho lợi nhuận của ngành Ngân hàng sẽ bền vững hơn.
