Thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP) ghi nhận sức hấp thụ cải thiện trong tháng 9, trong bối cảnh lợi suất tăng so với đầu năm. Khi mặt bằng lợi suất được điều chỉnh phù hợp hơn với kỳ vọng, nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức đối với TPCP vẫn ở mức cao.
Theo S&I Ratings, trong tuần 4 tháng 9 (từ ngày 21-25/9), Kho bạc Nhà nước gọi thầu 33.000 tỷ đồng TPCP và huy động thành công hơn 27.000 tỷ đồng ở tất cả các kỳ hạn. Đáng chú ý, trái phiếu kỳ hạn 10 năm có mức hấp thụ cao và phải phát hành thêm.
Theo thống kê của S&I Ratings đây là giá trị trúng thầu cao nhất từ trước đến nay. Tỷ lệ trúng thầu cao trên thị trường sơ cấp cho thấy mức lãi suất mà Kho bạc Nhà nước đưa ra đang gần hơn với kỳ vọng của nhà đầu tư.
Lợi suất tăng, sức hấp thụ cải thiện
Dữ liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cho thấy lợi suất phát hành TPCP đã tăng so với đầu năm, khi các kỳ hạn 5 năm và 10 năm được duy trì ở vùng trên 4%.
Trong các phiên đấu thầu tháng 9, lợi suất trúng thầu kỳ hạn 10 năm duy trì quanh 4,43%/năm, trong khi kỳ hạn 5 năm khoảng 4,27%/năm. Theo nhận định của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, so với đầu năm, lợi suất 10 năm đã tăng khoảng 0,43%, còn lợi suất 5 năm tăng khoảng 1,07%. Yuanta cho rằng việc lợi suất được tái định giá lên vùng hấp dẫn hơn đã góp phần thu hẹp khoảng cách kỳ vọng giữa nhà đầu tư và Kho bạc Nhà nước.
Lợi suất TPCP 1 số kỳ hạn từ ngày 21-25/9. Nguồn: HNX
Một số tổ chức tham gia đấu thầu đăng ký mức lãi suất lên tới 4,8%, thậm chí 5%. Điều này cho thấy kỳ vọng về mặt bằng lợi suất của thị trường vẫn cao hơn mức lợi suất trúng thầu thực tế ở một số thời điểm.
Đáng chú ý, lợi suất tăng đi kèm với khả năng hấp thụ tích cực của thị trường. Khối lượng trúng thầu lớn trong các phiên gần đây cho thấy nhu cầu đầu tư TPCP vẫn được duy trì khi lợi suất ở mức phù hợp với kỳ vọng của nhà đầu tư.
Theo Yuanta, sự cải thiện này còn gắn với thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng. Sau giai đoạn căng thẳng vào cuối tháng 8 và đầu tháng 9, thanh khoản ổn định hơn đã tạo điều kiện để các ngân hàng tăng phân bổ vào TPCP. Tuy nhiên, Yuanta lưu ý không nên đồng nhất diễn biến này với việc ngân hàng dư thừa vốn để đầu tư dài hạn, bởi nhu cầu vốn của hệ thống vẫn cao.
Ngân hàng, bảo hiểm vẫn là lực lượng chính
Một yếu tố quan trọng để nhìn nhận sức cầu trên thị trường TPCP là cơ cấu nhà đầu tư.
Theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm nắm giữ 97% lượng TPCP phát hành bằng đồng nội tệ đang lưu hành tại Việt Nam, giảm nhẹ so với mức 98,8% cuối năm 2025; các công ty chứng khoán nắm giữ khoảng 0,5%, quỹ đầu tư 0,1% và nhà đầu tư nước ngoài 0,1%.
Cơ cấu này cho thấy thị trường TPCP Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn vốn trong nước. Dòng vốn quốc tế chưa đóng vai trò đáng kể, một phần do TPCP Việt Nam chưa nằm trong các chỉ số trái phiếu thị trường mới nổi lớn, bên cạnh những hạn chế về thủ tục, thuế và cơ chế tài khoản vốn.
Theo Yuanta, bên cạnh mục tiêu đầu tư, các ngân hàng còn có nhu cầu tích lũy TPCP như tài sản đủ điều kiện sử dụng trong các giao dịch với Ngân hàng Nhà nước, qua đó tăng khả năng chủ động tiếp cận nguồn vốn khi phát sinh nhu cầu thanh khoản. Vì vậy, sức mua TPCP có thể đồng thời phản ánh nhu cầu quản trị thanh khoản, chứ không chỉ là dòng vốn đầu tư thuần túy.
Nhận định này cũng giúp lý giải việc dòng tiền tập trung ở các kỳ hạn 5-10 năm. Theo Yuanta, kỳ hạn 10 năm có lợi thế về quy mô và thanh khoản trên thị trường thứ cấp nên đang thu hút cầu tốt hơn.
Chứng khoán Bảo Việt cho rằng tỷ lệ trúng thầu TPCP có dấu hiệu cải thiện khi mặt bằng lãi suất trúng thầu được nâng lên. Theo quan sát của công ty này, tại những phiên có tỷ lệ trúng thầu cao, lãi suất liên ngân hàng qua đêm thường trong xu hướng giảm, phản ánh thanh khoản ngắn hạn cải thiện và hỗ trợ hoạt động đấu thầu TPCP.
Các đánh giá từ các công ty chứng khoán cho thấy sức hấp thụ TPCP không chỉ phụ thuộc vào lợi suất mà còn gắn với trạng thái thanh khoản của hệ thống ngân hàng và nhu cầu quản trị tài sản của các tổ chức tín dụng.
Nhu cầu huy động còn lớn
Sức cầu được cải thiện diễn ra trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn của Kho bạc Nhà nước vẫn ở mức cao. Kế hoạch phát hành TPCP năm 2026 là 500.000 tỷ đồng và đến cuối tháng 9, tiến độ đạt khoảng 58%.
Theo bà Hoàng Việt Phương, Tổng Giám đốc S&I Ratings, thị trường TPCP sôi động hơn một phần xuất phát từ nhu cầu huy động vốn trung, dài hạn cho các dự án đầu tư công trọng điểm đang lớn. Cùng với đó, Kho bạc Nhà nước cần đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành kế hoạch phát hành trong năm.
Điều này khiến bài toán cân bằng giữa khối lượng phát hành và mặt bằng lợi suất trở nên đáng chú ý hơn trong những tháng cuối năm. Khi nguồn cung tăng, việc xác lập mức lợi suất phù hợp với kỳ vọng của nhà đầu tư sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng hấp thụ từng phiên.
Tại báo cáo về thị trường trái phiếu, Chứng khoán Vietcap nhận định lợi suất TPCP tăng do áp lực đến từ nguồn cung trên thị trường sơ cấp khi Kho bạc Nhà nước cần đẩy nhanh tiến độ phát hành, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng và áp lực thanh khoản liên quan đến các khoản repo OMO đáo hạn trong tháng.
Theo Vietcap, trong tháng 8, giá trị phát hành TPCP đạt 27.800 tỷ đồng, tăng 49,2% so với tháng trước. Lợi suất phát hành kỳ hạn 5 năm và 10 năm lần lượt tăng lên 4,25% và 4,41%; trên thị trường thứ cấp, lợi suất 2 kỳ hạn này lần lượt ở mức 4,30% và 4,45%.
Diễn biến tháng 9 cho thấy mặt bằng lợi suất tiếp tục ở vùng cao hơn đầu năm, nhưng khả năng hấp thụ của thị trường vẫn được cải thiện. Điều này cho thấy nhà đầu tư tổ chức vẫn có nhu cầu đối với TPCP khi mức sinh lời được điều chỉnh phù hợp.
Trong thời gian còn lại của năm, khi khối lượng phát hành cần thực hiện vẫn lớn, diễn biến lợi suất trên thị trường sơ cấp, thanh khoản ngân hàng và nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức sẽ là những yếu tố cần theo dõi để đánh giá khả năng hấp thụ nguồn cung TPCP.
