'Bắt bệnh' nguyên nhân giá heo hơi tăng 'nóng' trước tết Nguyên đán 2026

Trước diễn biến này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Kim Đoán, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, để làm rõ nguyên nhân và dự báo xu hướng giá trong thời gian tới.

Nguồn cung thiếu hụt là nguyên nhân cốt lõi

- Thưa ông, giá heo hơi thời gian gần đây tăng rất nhanh, thậm chí được cho là “tăng sốc” so với dự báo trước đó. Ông đánh giá thế nào về nguyên nhân của đợt tăng giá này?

Ông Nguyễn Kim Đoán: Trước hết, phải khẳng định, yếu tố quyết định vẫn là cung - cầu của thị trường. Thời gian qua, nguồn cung heo tại nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực miền Bắc, bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch tả heo châu Phi. Bên cạnh đó, thiên tai, mưa lũ kéo dài tại một số tỉnh phía Bắc và trung du miền núi đã khiến hoạt động chăn nuôi bị thiệt hại nặng, làm suy giảm đáng kể tổng đàn.

Trong bối cảnh đó, khi bước vào giai đoạn cận Tết, thời điểm nhu cầu tiêu dùng thịt heo tăng mạnh, việc giá tăng là điều khó tránh khỏi. Có thể nói, thị trường đang phản ứng với tình trạng thiếu hụt nguồn cung đã tích tụ trong một thời gian dài trước đó.

- Không chỉ miền Bắc, giá heo tại miền Trung và miền Nam cũng có xu hướng tăng. Điều này phản ánh điều gì, thưa ông?

Ông Nguyễn Kim Đoán:Đúng vậy. Mặc dù mức độ ảnh hưởng của thiên tai giữa các vùng có khác nhau, nhưng dịch bệnh là nguy cơ chung trên phạm vi cả nước. Ngay tại miền Trung và miền Nam, nơi không chịu tác động nặng nề của lũ lụt như miền Bắc, dịch tả heo châu Phi vẫn luôn là mối đe dọa thường trực.

Điều đáng nói là dịch bệnh không chỉ làm giảm số lượng heo xuất chuồng, mà còn tác động rất mạnh đến tâm lý của người chăn nuôi. Khi rủi ro cao, nhiều hộ lựa chọn không tái đàn hoặc tái đàn cầm chừng, dẫn đến nguồn cung không kịp phục hồi.

- Một số ý kiến cho rằng, giá heo tăng hiện nay có liên quan đến giai đoạn giá thấp kéo dài trước đó. Quan điểm của ông ra sao?

Ông Nguyễn Kim Đoán: Nhận định này hoàn toàn chính xác. Trong nhiều tháng liền trước đây, giá heo hơi liên tục duy trì ở mức thấp, có thời điểm xuống dưới 50.000 đồng/kg. Trong khi đó, chi phí sản xuất của người chăn nuôi, đặc biệt là các hộ nhỏ lẻ, thường phải từ 50.000 - 60.000 đồng/kg mới có thể hòa vốn hoặc có lãi.

Chăn nuôi dưới giá thành trong thời gian dài khiến người dân thua lỗ nặng. Khi kết hợp với rủi ro dịch bệnh cao, rất nhiều hộ đã không dám tái đàn. Thậm chí, những hộ mạnh dạn tái đàn lại gặp dịch bệnh, tiếp tục thua lỗ, dẫn đến tâm lý e dè, rút lui khỏi thị trường.

Hệ quả là trong một giai đoạn dài, tổng đàn heo giảm mạnh, tạo ra “độ trễ” về nguồn cung. Đến khi nhu cầu tăng trở lại, đặc biệt vào dịp cuối năm, thị trường rơi vào tình trạng thiếu hụt.

Giá tăng nhanh nhưng không phải chưa từng có tiền lệ

- Trong bối cảnh đó, vai trò của các doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn được thể hiện như thế nào?

Ông Nguyễn Kim Đoán: Các doanh nghiệp chăn nuôi lớn cũng chịu tác động của dịch bệnh, tuy nhiên, với tư cách là doanh nghiệp, họ buộc phải duy trì hoạt động sản xuất. Do đó, thị trường vẫn có nguồn cung nhất định từ khối này.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, hiện nay đang là thời điểm cận Tết, nhu cầu tiêu dùng tăng rất cao. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp và trang trại lớn có xu hướng giữ hàng, chưa bán ra ồ ạt mà chờ mức giá phù hợp hơn. Đây là phản ứng bình thường của thị trường trong bối cảnh cung đang thấp hơn cầu.

Nếu trong thời gian tới, lượng heo được tung ra thị trường nhiều hơn, giá có thể sẽ hạ nhiệt. Nhưng ở thời điểm hiện tại, tâm lý “ghìm hàng” là một trong những yếu tố khiến giá tăng nhanh.

- Trước đó, cơ quan quản lý từng nhận định giá heo hơi khó vượt mốc 76.000 đồng/kg. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, nhiều địa phương đã vượt ngưỡng này. Ông nhìn nhận vấn đề này ra sao?

Ông Nguyễn Kim Đoán:Phải thừa nhận rằng mức tăng lần này nhanh và mạnh hơn dự báo của nhiều người, kể cả các cơ quan quản lý. Tuy nhiên, nếu nhìn lại lịch sử thị trường, đây không phải là mức giá chưa từng xuất hiện.

Giá heo hơi vốn vận động theo chu kỳ hình sin. Có giai đoạn giá tăng cao, sau đó giảm sâu, rồi lại tăng trở lại. Nếu giá thấp kéo dài thì người chăn nuôi không thể duy trì sản xuất, dẫn đến thiếu nguồn cung và giá buộc phải tăng để tái cân bằng thị trường.

Do đó, có thể nói mức giá hiện nay là kết quả tất yếu của những biến động kéo dài trước đó, chứ không phải là hiện tượng bất thường.

- Theo ông, từ nay đến tết Nguyên đán, giá heo hơi sẽ diễn biến như thế nào?

Ông Nguyễn Kim Đoán: Thông thường, giai đoạn sôi động nhất của thị trường heo rơi vào khoảng ba tuần trước tết Nguyên đán, đặc biệt là từ thời điểm trước Tết ông Công, ông Táo. Bên cạnh đó là những ngày cận Tết, nhu cầu tiêu dùng thịt heo của người dân tăng cao. Những năm gần đây, do hệ thống phân phối hiện đại phát triển, các siêu thị mở cửa sớm và duy trì bán hàng xuyên Tết, nên cao điểm tiêu thụ không còn dồn vào những ngày 27 - 28 Tết như trước.

Tuy vậy, nếu trong thời gian tới, nguồn cung thực sự tiếp tục thiếu hụt, giá heo hơi hoàn toàn có thể vượt mốc 80.000 đồng/kg, thậm chí có khả năng tiến sát 90.000 đồng/kg. Dù vậy, đây vẫn là kịch bản phụ thuộc rất lớn vào diễn biến nguồn cung và mức độ bán ra của các doanh nghiệp, trang trại lớn.

Xin cảm ơn ông!

Sáng 26/1, giá heo hơi tại miền Bắc tiếp tục tăng, dao động 77.000 - 80.000 đồng/kg, cao nhất cả nước. Trong đó, Hải Phòng và Hưng Yên chạm mốc 80.000 đồng/kg; nhiều địa phương khác quanh mức 78.000 - 79.000 đồng/kg.  Tại miền Trung - Tây Nguyên, giá heo hơi đi ngang, phổ biến 75.000 - 78.000 đồng/kg. Thị trường miền Nam nhìn chung ổn định, giá heo hơi dao động 73.000 - 76.000 đồng/kg; Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh và TP. Hồ Chí Minh đang dẫn đầu khu vực với mức 76.000 đồng/kg.