Đổi mới nội dung, hình thức giáo dục pháp luật trong nhà trường

Chú trọng gắn giáo dục pháp luật với thực tiễn đời sống

Bộ GD&ĐT ban hành kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật ngành Giáo dục năm 2026.

Trong kế hoạch này, Bộ GD&ĐT yêu cầu các Sở GD&ĐT chỉ đạo đổi mới nội dung, hình thức giảng dạy, học tập các nội dung giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục theo hướng tiên tiến, hiện đại, phù hợp.

Các nhà trường chú ý lồng ghép giáo dục pháp luật cho học sinh thông qua bài giảng một cách hợp lý, phối hợp giáo dục pháp luật với giáo dục đạo đức, gắn việc giảng dạy và học tập pháp luật với rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh nhằm củng cố kiến thức pháp luật đã học trong chương trình, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong tìm hiểu kiến thức pháp luật và vận dụng pháp luật trong xử lý tình huống thực tế

Khẳng định sự cần thiết đổi mới cả nội dung lẫn hình thức giảng dạy và học tập các nội dung giáo dục pháp luật, ông Đặng Thành Phúc, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Vĩnh Xuân (Vĩnh Long) cho rằng: Về nội dung, cần xây dựng các chủ đề, tình huống và trang bị những kỹ năng pháp lý cơ bản, tập trung vào các vấn đề thiết thực, gắn liền với đời sống học sinh.

Trong đó, cần chú trọng pháp luật về an toàn mạng, quyền và nghĩa vụ của công dân số; các quy định về phòng, chống bạo lực học đường; cũng như pháp luật liên quan đến giao thông, môi trường và bình đẳng giới.

Về hình thức tổ chức, ông nhấn mạnh việc tăng cường dạy học tích hợp liên môn như Giáo dục công dân, Ngữ văn, Lịch sử, Tin học và Hoạt động trải nghiệm để tạo sự liên kết và mở rộng chiều sâu kiến thức.

Đồng thời, nhà trường có thể tổ chức đa dạng các mô hình như Ngày hội sách pháp luật, các cuộc thi trực tuyến; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số thông qua thiết kế video ngắn, bài giảng e-learning; phát huy vai trò tự quản của học sinh trong tiết sinh hoạt lớp và nâng cao vai trò của đội xung kích trong việc tuyên truyền, thực hiện giáo dục pháp luật trong nhà trường.

Không chỉ “dạy luật” mà cần “hình thành năng lực pháp lý”

Cô Dương Thị Hằng, giáo viên Trường THPT Trần Quang Khải (Hưng Yên) cũng cho rằng, đổi mới nội dung và hình thức giảng dạy pháp luật là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Theo đó, nội dung giảng dạy cần được đổi mới theo hướng thiết thực và cập nhật hơn, trong đó tăng cường các kiến thức pháp luật gắn với đời sống học sinh, giúp các em thấy được sự gần gũi và tính ứng dụng của pháp luật trong thực tiễn.

Đồng thời, cần thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật mới và những tình huống thời sự để học sinh nhận thức rõ tính “động” của hệ thống pháp luật. Việc tích hợp giáo dục pháp luật vào nội dung các bài học cũng là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục.

Bên cạnh đó, cô Dương Thị Hằng cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học.

Cụ thể, dạy học theo tình huống đưa ra các vụ việc giả định hoặc có thật để học sinh phân tích, thảo luận. Việc tổ chức các phiên tòa giả định, trong đó học sinh nhập vai thẩm phán, luật sư hay bị cáo, sẽ giúp các em hiểu sâu hơn về quy trình tố tụng.

Ngoài ra, cần tăng cường hoạt động tranh biện, phản biện, chẳng hạn như thảo luận về quyền tự do ngôn luận trên mạng xã hội, nhằm rèn luyện tư duy pháp lý.

Ứng dụng công nghệ số cũng nên được đẩy mạnh thông qua việc sử dụng video tình huống, trò chơi pháp luật trực tuyến và các bài kiểm tra tương tác.

Đồng thời, nhà trường có thể phối hợp với các cơ quan tư pháp địa phương để tổ chức cho học sinh tham quan thực tế tại tòa án, cơ quan thi hành án hoặc cơ quan công an.

Theo cô Dương Thị Hằng, mục tiêu quan trọng của việc đổi mới không chỉ dừng lại ở “dạy luật” mà cần chuyển sang “hình thành năng lực pháp lý” cho học sinh.

Điều này không chỉ giúp các em nắm được các quy định của pháp luật mà còn biết nhận diện hành vi vi phạm, biết tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, ứng xử đúng pháp luật trong các tình huống cụ thể, đồng thời hình thành thái độ tôn trọng và thượng tôn pháp luật.