Chuyển đổi số ở vùng cao hướng tới học tập bình đẳng

Chuyển biến từ quản lý đến nhận thức số

Năm 2025 đánh dấu giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ trong chuyển đổi số của ngành Giáo dục Lai Châu. Từ đầu năm, Sở GD&ĐT Lai Châu đã xác định chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học - công nghệ là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt toàn ngành.

Không chỉ dừng ở định hướng, sở GD&ĐT đã ban hành 35 văn bản chỉ đạo, điều hành quan trọng, bảo đảm sự thống nhất từ cấp sở đến từng cơ sở giáo dục. Đặc biệt, việc kiện toàn Ban Chỉ đạo phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 ngành Giáo dục với 51 thành viên đã tạo dựng bộ máy chuyên trách, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Một trong những kết quả nổi bật của ngành là sự chuyển biến rõ nét về nhận thức số. Sở GD&ĐT chú trọng tuyên truyền, bồi dưỡng kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trên toàn tỉnh.

Trong năm, ngành Giáo dục Lai Châu tổ chức 1 lớp tập huấn chuyên đề AI cho 100% công chức, viên chức cơ quan sở; 2 hội nghị tập huấn diện rộng cho trên 9.500 cán bộ quản lý, giáo viên các cấp; 1 chuyên đề AI phối hợp với tổ chức CARE dành cho hơn 3.000 giáo viên mầm non. Cùng đó, các nền tảng học tập, bồi dưỡng kỹ năng số trực tuyến được triển khai đồng bộ, thu hút 12.420 tài khoản cán bộ, giáo viên tham gia; hơn 103.500 học sinh được tuyên truyền, cập nhật kiến thức về công nghệ số và AI.

Chuyển đổi số trong công tác quản trị, quản lý giáo dục được đẩy mạnh và đạt nhiều kết quả tích cực. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục trong tỉnh sử dụng phần mềm quản trị nhà trường trên môi trường số; hồ sơ, sổ điểm, học bạ được quản lý điện tử. Toàn bộ thủ tục hành chính của ngành Giáo dục được cung cấp trực tuyến, trong đó 90% hồ sơ được tiếp nhận, xử lý trực tuyến toàn trình và giải quyết đúng hạn.

Hệ thống cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục cũng từng bước được hoàn thiện, tích hợp và liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hiện, 99,9% học sinh và 100% giáo viên ở Lai Châu đã được định danh, xác thực dữ liệu, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý hiện đại, khoa học.

Ông Đinh Ngọc Linh - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học & THCS Bum Tở, xã Bum Tở, cho biết: “Việc triển khai học bạ số giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, dữ liệu được lưu trữ khoa học, dễ tra cứu, hạn chế thất lạc và thuận lợi khi học sinh chuyển trường”.

Công nghệ lan tỏa trong lớp học

Không chỉ dừng ở quản lý, chuyển đổi số còn từng bước đi vào hoạt động dạy và học. Hiện, 100% trường học trong tỉnh đã kết nối mạng LAN nội bộ và Internet cáp quang, bảo đảm môi trường kết nối ổn định, phục vụ hiệu quả công tác giảng dạy và điều hành.

Trên 99% cán bộ, giáo viên đã ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, sinh hoạt chuyên môn; 91% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng thành thạo ít nhất một nền tảng AI trong công việc. Phong trào “Bình dân học vụ số” cùng việc duy trì các câu lạc bộ Chuyển đổi số tại cơ sở đã tạo môi trường chia sẻ kinh nghiệm, hình thành lực lượng nòng cốt thúc đẩy chuyển đổi số ngay từ nhà trường.

Thầy Điêu Văn Huynh - giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pì, xã Lê Lợi, chia sẻ: “Việc ứng dụng bảng tương tác, video, phần mềm thiết kế bài giảng giúp các tiết học trở nên sinh động, học sinh hứng thú và tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn”.

Trường Tiểu học Tân Phong - một trong những đơn vị đi đầu trong ứng dụng AI vào dạy học. Nhà trường chú trọng nâng cao nhận thức của giáo viên và phụ huynh về vai trò của AI; thường xuyên tổ chức sinh hoạt chuyên đề, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ.

Nhờ AI hỗ trợ thiết kế bài giảng và xây dựng video trực quan, những nội dung học tập vốn khô khan được thể hiện sinh động bằng hình ảnh, âm thanh, giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ. Em Lê Việt Hoàng - học sinh lớp 5A2, cho biết: “Các tiết học có nhiều trò chơi, câu hỏi tương tác khiến em hứng thú hơn và chủ động trong học tập”.

Thầy Nguyễn Quang Tính, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tân Phong, nhận định: “Chuyển đổi số và AI đã hỗ trợ giáo viên hiệu quả trong soạn bài, thiết kế học liệu, đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện”.

Bên cạnh kết quả đạt được, theo ông Vũ Tiến Hóa – Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Lai Châu, ngành còn đối mặt với không ít khó khăn: “Một số điểm trường lẻ chưa có Internet ổn định. Tỷ lệ học sinh có thiết bị học tập số mới đạt trên 26%. Nhân lực công nghệ thông tin chủ yếu kiêm nhiệm. Cùng đó, nguồn kinh phí đầu tư cho chuyển đổi số còn phân tán, chưa có tính dài hạn”.

Từ năm 2026 trở đi, ngành Giáo dục Lai Châu tiếp tục tăng tốc chuyển đổi số, tập trung phát triển dữ liệu số, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực đội ngũ, từng bước nghiên cứu ứng dụng AI dựa trên dữ liệu lớn trong quản lý và dạy học; tạo cơ hội học tập bình đẳng cho học sinh ở mọi vùng miền.